Tanım
Cam Mamul İşlemecisi (Finisaj), çeşitli ebatlarda ve şekillerde üretilmiş cam mamuller üzerine çeşitli teknikleri kullanarak gerekli kesme, düzeltme, şekil verme ve dekoratif süsleme işlemlerini yapan kişidir.
Görevler
Cam Mamul İşlemecisi (Finisaj), iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Plakalar halinde gelen camı istenilen ebatlarda elmasla keser.
- Cama çeşitli miktarlarda delik açılması gerekiyorsa makineyle delik açar.
- Cam kenarının inceltilmesini sağlar.
- Çeşitli şekillerde ve kalınlıklarda kanal desenleri yapmak amacıyla camı istenilen ölçülerde işaretler ve otomatik makineler yardımıyla camda kanal açar.
- Camın dış yüzeyine çeşitli ölçülerde kıvrım vermek için camı kalıplara yerleştirerek fırınlar.
- Camın kenarlarına yuvarlaklık veya ovallik verir.
- Camı temizler, parlatır ve pürüzlerini giderir.
- Cama kumlu desen vermek için tazyikli kum püskürtme tabancasıyla istenilen renkte zımpara kumu püskürterek desen oluşturur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Cam mamule ince dekoratif desen çizme işlemleri
Gravür işlemi
Kalemle cam mamul üzerine belirlenmiş deseni çizer. Belirli genişlik ve çaptaki bakır veya taş diski makineye takar; cam eşya üzerine çizilmiş desen çizgilerini taş veya bakır diske değdirerek deseni belirginleştirir.
Oyma işlemi
Cam yüzeyini balmumuyla kaplar ve desen çizer. Camı hazırladığı asite veya asit buharına tutar. Balmumuyla kaplı olmayan yüzeyin oyulmasını sağladıktan sonra camı soğuk ve sıcak suda yıkar; asit ve balmumunun temizlenmesini sağlar.
Kum püskürtme işlemi
Yapışkan bir bandın dış yüzüne yapılacak deseni çizer ve bandı cam eşya üzerine yapıştırır. Desenin çizgilerini bıçakla keserek belirginleştirir. Tazyikli kum püskürterek açıkta kalan desenin belirginleşmesini sağlar.
Elle desen oluşturma
Cam üzerine fırça yardımıyla elle veya örnek desenler çizer ve boyar. Renklerin cama kaynaması için camı fırınlar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayarlı otomatik tezgâhlar
- Yarı otomatik veya otomatik olmayan tezgâhlar
- Bileme aparatı
- Markalama diski, taş ve bakır disk
- Metal cam kalıpları
- Kum püskürtme kompresörü
- Cam pişirme ve soğutma fırınları
- Kum, su ve balmumu
- Çeşitli renklerde cam boyası
- Çeşitli kimyasal maddeler, asit ve tiner
- Elmas ve diğer kesici aletler
- Çeşitli inceliklerde fırçalar
- Pergel
- İşaretleme kalemi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Cam Mamul İşlemecisi (Finisaj) olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Şekilleri ve renkleri algılayabilmek
- El becerisine sahip olmak
- Göz ve ellerini uyum içinde kullanabilmek
- Yaptığı işe uzun süre dikkatini verebilmek
- Ayrıntıları algılayabilmek
- Tedbirli ve sabırlı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Cam işlemecileri cam işleme atölyelerinde çalışır. Daha çok malzemelerle ve makinelerle ilgilenirler. Cam kesme ve parlatma gibi işlemler ayakta yapılır; elle desen yapanlar ise oturarak çalışır.
Çalışma ortamı sıcak, tozlu, kokulu, gürültülü ve kirlidir. Özellikle kesici aletlerle çalışıldığından dikkatli olmak gerekir. Kum püskürtme işleminde aşırı kum tozuna maruz kalınabilir. Asit, tiner, boya ve kum gibi maddelerle çalışılır.
Bu maddeler çeşitli akciğer rahatsızlıklarına sebebiyet verebilir. Koruyucu malzeme, özellikle filtreli toz maskesi kullanılmasıyla risk minimum seviyeye indirilebilir. Akciğer rahatsızlıkları, mesleği kişi için olanaksız kılmaktadır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilir. Eğitim, “Seramik ve Cam Teknolojisi” alanının “Endüstriyel Cam” dalındadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenen mesleki eğitim programlarına başvurmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla bu durumu belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin ilk 3 yılı kalfalık, son 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde yapılır. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde cam işlemeciliği küçük ve orta büyüklükteki atölye ve işletmelerde yapılır. Özellikle büyük cam işletmelerinde üretilen plaka veya cam eşya olarak gelen ürünlerin işlenmesi bu atölyelerde gerçekleştirilir.
İşletmeler siparişe göre çalışır. Cam işlemeciliğinde bazı işletmeler bütün işleme tekniklerini bir arada uygularken bazıları yalnızca bir veya birkaç tekniği gerçekleştirir.
Yurt dışından gelen bilgisayarlı ve otomatik makineleri bilen elemanlar meslekte önemli bir yer tutar. Mahalle arasında kurulmuş küçük cam işleme atölyelerinde de bilgisayarlı ve otomatik makineleri bilen elemanlara ihtiyaç duyulabilir.
Büyük işletmeler, cam işleme işlemlerini bırakarak bu tür atölyelere iş yaptırabilir. Genel olarak meslekte iş bulma imkânı bulunmaktadır. Cam sektöründe kişilerin küçük atölyeler şeklinde kendi işlerini kurdukları da görülür.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere belirli oranlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Usta-çırak şeklindeki geleneksel yöntemle meslek öğrenenler, işteki pozisyonlarına göre ücretlerini haftalık veya parça başına, yani akort sistemiyle alabilir. Kimi işyerlerinde ücret aylık olarak da verilebilir.
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine ve yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Çalışanlara gıda yardımı ve yol parası gibi sosyal yardımlar da sunulabilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih ettiklerinde ek puan imkânından yararlanabilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Bu sektörde ilerleme ve yükselme imkânı, kişinin yaptığı işte gösterdiği kapasite doğrultusundadır. Ayrıca meslek mensupları bağımsız işyeri açabilir.
Benzer meslekler
- Cam imalatçısı
- Cam mercek parlatıcısı
- Seramikçi
- Çini işlemecisi
- Altın, gümüş işlemecisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Meslek elemanları
- Alanla ilgili işyerlerinde yapılan gözlem
- Mesleki Eğitim Merkezi eğiticileri
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü “Türk Meslekler Sözlüğü”
- Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Cam İşlemeciliği Meslek Dalı Programı, Ankara
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
