Tanım
Cam Mamul İmalatçısı; önceden tasarlanmış cam mamulün modeline göre belirlenmiş üretim tekniği doğrultusunda, ergimiş haldeki sıcak cam hamuruna çeşitli aletler ve makineler yardımıyla ve elde şekil vererek farklı formlarda cam eşya meydana getiren kişidir.
Görevler
Cam Mamul İmalatçısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Cam hammaddelerini istenilen ölçüde karıştırarak 1.475 derecelik cam eritme fırınlarına verilmesini sağlar.
- Cam üfleme borusunun ucuna, şekillendirilecek eşyaya yetecek kadar cam fırınından aldığı bir top cam madenini üfleyerek, çekerek veya doğrudan otomatik ya da otomatik olmayan araçlar yardımıyla şekil verir.
- Modele göre hazırlanmış metal cam kalıplarına veya diğer otomatik kalıp tezgâhlarına camı yerleştirir.
- Camın kalıbın şeklini alması için bir süre bekler ve kalıpları fırına verir.
- Kalıplardan çıkardığı cam mamulü, ısının kademeli olarak düştüğü soğutma fırınlarına bırakır.
- Soğuması gerçekleşen cam mamulü zımparalar ve otomatik taşlama makinesine bırakarak pürüzlü yüzeylerin düzeltilmesini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Cam hammaddeleri; kuvars, soda ve kalsit.
- Bilgisayarlı otomatik tezgâhlar.
- Yarı otomatik veya otomatik olmayan tezgâhlar; pres tezgâhı, şiller tezgâhı ve kalıp tezgâhı.
- Metal cam kalıpları.
- Cam kepçesi.
- Cam eritme, çalışma ve soğutma fırınları.
- Camın kesilmesini sağlayan makas.
- Cam maşası.
- Delikli üfleme çubukları.
- Bileme aletleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Cam Mamul İmalatçısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekilleri algılama yeteneğine sahip olmak.
- El becerisine sahip olmak.
- Ağırlıkları tahmin edebilmek.
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Rutin işlerde uzun süre çalışabilmek.
- Yaptığı işe uzun süre dikkatini verebilmek.
- Isı seviyesi yüksek ortamlarda çalışabilmek.
- Tedbirli ve dikkatli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Cam imalatçıları cam fabrikalarında ve cam atölyelerinde ekip halinde çalışırlar. Birinci derecede malzemelerle ve makinelerle ilgilenirler. Çalışma esnasında genellikle ayakta durulması gerekir.
Çalışma ortamı sıcak, gürültülü ve biraz kirlidir. Ergimiş haldeki sıcak malzemeyle çalışıldığından, işin yapılması sırasında yanma tehlikesine karşı dikkatli olunmalıdır. Cam hammaddesi karıştırılırken hammadde tozuna karşı gerekli koruyucu malzemeler kullanılmadığında çeşitli akciğer rahatsızlıklarına sebebiyet verebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir. Eğitim, “Seramik ve Cam Teknolojisi” alanının “Dekoratif Cam” dalında yapılır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu durumda olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir. Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma
Türkiye’de cam imalatçılığına yönelik belli başlı büyük fabrikaların yanı sıra irili ufaklı cam atölyeleri de bulunmaktadır. Büyük fabrikaların çoğu yabancı şirketler tarafından satın alınmış veya bu şirketlerle ortaklık kurulmuştur.
Büyük fabrikalarda yapılan cam mamul üretimi ağır iş kollarındandır. Bu nedenle çıraklık kapsamındaki yaş gruplarının cam imalatı yapan fabrikalarda çalıştırılmadığı görülmektedir. İşverenler, çalışma koşullarının küçük yaştaki çocukları fiziksel ve psikolojik yönden etkilediği konusunda hemfikirdir.
Cam sektörünün faaliyet alanları şunlardır:
- Muhtelif eşya yapımı.
- Isı cam imalatı.
- Tıbbi cam ampul ve enjeksiyon.
- Laboratuvar deney tüpleri.
- Züccaciye cam eşya.
- Avize camı.
- Gözlük optik camı.
- Oto camı.
- Fırın camı.
- Pencere camı.
- Çift cam.
- Mika ve bombeli cam.
- Ayna.
- Levha ve plaka düz cam üretimi.
Cam ürünleri inşaat, mobilya, ilaç ve tıp gibi birçok sektörde kullanılmaktadır.
Vasıflı cam imalatı işçisine her zaman ihtiyaç duyulmaktadır. Sektörde iş bulma imkânı, kişinin kazandığı unvana göre değişmektedir. Cam ustası aşamasına gelmiş bir kişinin iş bulma imkânı her zaman mevcuttur.
Kişiler cam sektöründe uzmanlaştıkları işlere göre iş ararken, işverenler de uzmanlık alanlarına göre eleman aramaktadır. Bu uzmanlık alanları arasında fıskacılık ve kalıpçılık bulunur. İşverenler ayrıca sektörde yetiştirilmek üzere vasıfsız eleman ihtiyacı da duymaktadır.
Cam sektöründe kişilerin küçük atölyeler kurarak kendi işlerini kurdukları da görülmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere belirli oranlarda ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Aday çırak ve çırağa, yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine, asgari ücretin yüzde 50’sinden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Usta-çırak şeklindeki geleneksel yöntemle meslek öğrenenler, işteki pozisyonlarına göre ücretlerini haftalık veya parça başına, yani akort sistemiyle alabilirler. Bazı işyerlerinde ücret aylık olarak da verilebilir.
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada aylık ücretin asgari ücretin yaklaşık 3 katı olduğu belirtilmiştir.
Çalışanlara gıda yardımı ve yol parası gibi bazı sosyal yardımlar da sunulabilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Cam imalatçılığı eğitimini tamamlayanlar, cam sektöründe şu unvan aşamalarından geçerek yükselebilirler:
- Çubukçu-Taşımacı: İşe yeni başlayanların bulunduğu aşamadır.
- Madenci-Kalıpçı: Çubukçu-Taşımacı olarak çalıştıktan sonraki uzmanlık alanıdır.
- Fıskacı: Madenci-Kalıpçılıktan sonraki uzmanlık alanıdır.
- Kalfa: Fıskacı olarak çalıştıktan sonraki uzmanlık alanıdır.
- Usta: Kişinin yükseldiği son pozisyondur.
Sektörde ilerleme ve yükselme imkânı, kişinin işinde gösterdiği kapasite doğrultusundadır. Cam imalatçıları ayrıca bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
Cam Mamul İmalatçılığı ile benzer meslekler şunlardır:
- Cam işlemecisi.
- Taşlamacı (cam).
- Seramik işçisi.
- Metal dökümcüsü.
- Altın, gümüş işlemecisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgiye yer verilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Meslek elemanları.
- Alanla ilgili işyerlerinde yapılan gözlem.
- Mesleki Eğitim Merkezi eğiticileri.
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü “Türk Meslekler Sözlüğü”.
- Güncel Meslekler Federal Çalışma Kurumu, Frankfurt-1992/1993.
- Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Cam İşlemeciliği Meslek Dalı Programı, Ankara.
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
