Tanım
Buldozer-Dozer Operatörü, motorlu bir araç olan buldozer yardımıyla kazı, tesviye, söküm, yıkım, hafriyat ve depolama işleri yapan kişidir. Taş veya kaya kütlelerini bir yerden başka bir yere aktarır.
Görevler
Buldozer-Dozer Operatörü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Buldozerin işin yapıldığı yere götürülmesini ve orada emniyetli bir şekilde yerleştirilmesini sağlar ve kontrol eder.
- Buldozerin kayış ve palet ayarlarını yapar.
- Aracın ilk hareket motorunu çalıştırır; göstergelerden yağ basıncını ve yakıt durumunu kontrol eder.
- Yapılacak işin durumuna ve zemine göre gerekli bıçak ayarlarını yapar.
- Motoru çalıştırır.
- Kumanda kollarını kullanarak toprak veya taş kütlelerini aktarır.
- Kazı ve söküm yapar.
- Makinenin yakıt ikmalini yapar.
- İşin bitiminde aracı kontrol eder.
- Arıza varsa makine bakımcısının onarmasını sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Yıldız ve çift ağızlı anahtar, keski, pense, varyoz ve tornavida gibi el ve ölçü aletleri
- Çeşitli yağdanlıklar
- Toz gözlüğü
- Eldiven
- Çeşitli çelik ve kendir halatlar
- Çeşitli madeni yağlar
- Akaryakıt
- Üstübü
- Hava filtreleri
- Yedek palet
- Palet ayar anahtarı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Buldozer-Dozer Operatörü olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Ellerini, gözlerini ve ayaklarını eşgüdümle kullanabilmek
- Çevredeki çeşitli uyarıcıları aynı anda algılayabilmek
- Mekaniğe ilgi duymak
- Dikkatli olmak
- Sorumlu ve tedbirli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Buldozer-Dozer Operatörü çalışmalarını araç içinde ve açık havada yürütür. Çalışma ortamı tozlu ve gürültülüdür. İş genellikle gündüzleri yürütülür.
Çalışmalarında gereken dikkati göstermediğinde kazalara yol açabilir. Oturarak çalışan buldozer operatörü; iş öncesi ve iş bitiminde yöneticilerle, makine bakımcıları ve yağlayıcılarla, ayrıca diğer çalışanlarla etkileşim halindedir.
Meslek eğitimi
Mesleğin eğitimi şu kurumlarda verilmektedir:
- Makine Mühendisleri Odası
- Özel kurs firmaları
- Özel motorlu taşıt sürücü kursları
Eğitime giriş koşulları
Buldozer-Dozer Operatörlüğü eğitimine girişte şu şartlar aranır:
- 18 yaşını doldurmuş olmak
- En az ilköğretim okulu mezunu olmak
- 1997 yılından önce mezun olanlar için en az ilkokul mezunu olmak
- Operatörlük yapmaya engel sağlık problemi bulunmamak
- MEB Özel Öğretim Kurumları İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile ilgili yönergede belirtilen adli suçlardan hüküm giymemiş olmak
Eğitimin süresi ve içeriği
Özel sürücü kurslarında G sınıfı ehliyeti için eğitim süresi 60 saat teorik ve 16 saat pratik olmak üzere toplam 76 saattir. Bu eğitimde trafik bilgisi, motor bilgisi ve ilk yardım konularında ders verilir.
Makine Mühendisleri Odalarınca düzenlenen kurslarda şu konularda bilgi ve beceri kazandırılır:
- İş makinesinin teknik yapısı ve sistemleri
- İş makinesinin periyodik bakımı
- İş makinesinin kullanımında emniyet ve güvenliğin sağlanması
- İş makinesinin ekonomik ve verimli şekilde kullanılması
- Aracın ayarları
Operatörlük belgesine sahip olanlar iş makinesini karayoluna çıkmadan işyerinde kullanabilirler. İş makinesi ile karayoluna çıkabilmek için sürücü belgesine, yani ehliyete, operatörlük sertifikasının işletilmesi gerekir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında verilen hizmet içi eğitimlerin süresi değişmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Kursu başarıyla bitirenlere “Operatör Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Buldozer-Dozer Operatörleri şu kamu kuruluşlarında çalışabilir:
- Devlet Su İşleri
- T.C. Karayolları
- Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
- Maden Tetkik Arama Enstitüsü
- Orman İşletmeleri
- Belediyeler
Özel sektörde ise şu işyerlerinde çalışma olanağı bulunur:
- İnşaat firmaları
- Maden şirketleri
- Kum ve çakıl ocakları
Bu alanda iş bulma olanakları oldukça fazladır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Eğitim süresince kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası kazanç
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu, asgari ücretin iki katından başlayan düzeyde olabilir. Ücret; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin kaynak dosyada ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Buldozer-Dozer Operatörlüğü mesleğinde operatör olarak üç yıl ve daha fazla çalışıp üstün başarı gösteren ve olumlu sicil alanlar buldozer baş operatörü olabilirler. Bazı kamu kuruluşları, kendi bünyelerinde yaptıkları sınavda başarılı olanları baş operatör olarak görevlendirmektedir.
İşletme içinde şu unvanlara da yükselebilirler:
- Ustabaşı
- Makine park şefi
Çalışılan işletmenin büyüklüğüne göre çeşitli kurs ve seminerlere katılmak mümkündür. Bu eğitimler ücret artışı ve mesleki gelişim sağlayabilir.
Buldozer-Dozer Operatörleri diğer iş makinelerinin kullanımında da uzmanlaşabilirler. Bütün iş makinelerini kullanmak uzun deneyim gerektirir. Operatörler greyder, kepçe ve ekskavatör gibi bir veya birkaç iş makinesinin kullanımında uzmanlaşabilir.
Benzer meslekler
- İş Makineleri Bakım ve Onarım Teknisyeni
- İş Makineleri Teknisyeni
- Greyder Operatörü
- Skreyper Operatörü
- Ekskavatör ve Vinç Operatörü
- Hendek Açma Makinesi Operatörü
- Kepçeli Araç Operatörü
Ek bilgiler
Buldozer, dozer olarak da bilinir. Toprak ya da kaya tesviyesinde kullanılan ağır iş makinesidir.
Yol yapımı, çiftçilik, inşaat ve enkaz kaldırma işlemlerinde yararlanılan buldozer, bir traktörün önüne yerleştirilen ağır ve geniş bir çelik bıçaktan oluşur. Kimi buldozerlerde dört tekerlek çekişli traktörlerden yararlanılırsa da çoğunlukla tırtıllı, sonsuz palet düzenekleri kullanılır.
Tesviye bıçağı, hidrolik kaldıraçlarla kaldırılıp indirilir. Araç ilerlerken bıçak; kazma işleminde yüzey seviyesinin altında, taşıma işleminde yüzey seviyesinde, dağıtma işleminde ise yüzey seviyesinin üzerinde tutulur.
Buldozerler şu işlerde kullanılır:
- Yüzey hafriyatı
- Hendek açma
- Kısa mesafeli taşımacılık
- Kamyonlardan boşaltılan toprağın dağıtılması
- Yükleme araçlarının temizlenmesi
- Zeminin istenen seviyeye getirilmesi
Bir buldozer tek başına kazılar yapabildiği gibi başka makinelerle birlikte de kullanılabilir.
Kaynakça
- DSİ Genel Müdürlüğü, “Sanat Sınıfı Pozisyon Tarifleri”, Ankara, 1973
- Karayolları Genel Müdürlüğü, “İşçi Pozisyonları Görev Tanımı”, Ankara, 1987
- Meslek elemanları
- Makine Mühendisleri Odası
- MEB İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, “Türk Meslekler Sözlüğü”
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
