Tanım
Boya Üretim ve Kontrol Elemanı; boya üretimi sırasında numune alan, fiziksel kontroller yapan, boyanın uygulama öncesi ve uygulama sonrası performans özelliklerini test edebilen kişidir. Boya reçetesine göre model boya üretir, üretilen boyaları farklı yüzeylere uygulayabilir, boyaların depolanmasını, korunmasını ve sevkiyatını sağlar.
Görevler
Boya Üretim ve Kontrol Elemanı, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
- İş organizasyonu yapar.
- Boya imalatında kullanılan ham maddeleri depolar ve kontrol eder.
- Boya imalat atölyelerinde tekniğine uygun olarak ham madde testi yapar.
- Laboratuvarlarda örnek alma yöntemlerine göre numune alır.
- Reçeteye uygun model ürün üretimi gerçekleştirir.
- Ara ve son kontrol yapar.
- Boyanın uygulama öncesi ve uygulama sonrası performans özelliklerini test eder.
- Makinelerin periyodik bakımlarını yapar.
- Bilgi ve deneyimlerini birlikte çalıştığı kişilere aktarır.
- Doğal kaynakları tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanır.
- Çözelti hazırlar.
- Laboratuvarda kalite testlerini yapar.
- Renk oluşturur, renk ayarı ve renk analizlerini yapar.
- Ürünün ham hâlden mamul hâle gelinceye kadar geçirdiği prosesleri dikkate alarak standartlara uygun boya üretir.
- Üretimden sonra boyaların tekniğine göre depolanmasını, korunmasını ve sevkiyatını sağlar.
- Tüm üretim safhalarında oluşan atıkların ilgili yönetmeliklere göre sınıflandırılmasını ve sevk edilmesini sağlar.
- Boyanın yüzeye uygulanmasından sonra bir sorun varsa sorunun sebebini bulur ve çözüm üretir.
- Üretim fabrikalarında gerekli olan teknolojik gelişmeleri takip eder.
- Mesleki eğitim faaliyetlerine katılır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- İşçi sağlığında kullanılan kişisel koruyucu malzemeler: maske, başlık, eldiven, kulaklık ve krem.
- Basınçlı hava için kompresör, su tutucu ve yağlayıcı şartlandırıcılar, hava hortumları, basınç gösterge saatleri ve bunların elemanları.
- Boya kazanları.
- Renk ayar aydınlatma cihazları.
- Boya pompaları ve katkı maddeleri.
- Dolum makineleri ve renklendirici cihazı.
- Bilgisayar ve hesap makineleri.
- Teraziler, sayaçlar ve el aletleri.
- Boyanın hazırlanması için miks makinesi ve karıştırıcı sistemi.
- Ölçü kapları ve ölçü çubukları.
- Spatula, zımpara ve zımpara takozları.
- Zımpara motorları ve hava tabancaları.
- Elektrikli toz toplayıcılar ve ısıtıcılar.
- Çeşitli fırçalar, rulo ve metre.
- Çekiç, kerpeten ve tornavida.
- Toz fırçası, macun küreği ve spatulası.
- Boyacı merdiveni, eldiven ve maske.
- Süzgeç, boya hazırlama kapları ve karıştırma çubukları.
- Sistre ve diğer yardımcı gereçler.
- Boya tabancaları ve boya atma kabinleri.
- Boyalar ve koruyucu folyolar.
- Test cihazları ve kalite kontrol aletleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Boya Üretim ve Kontrol Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimyaya ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- Kokudan rahatsız olmamak.
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilme yeteneğine sahip olmak.
- El becerisine sahip olmak.
- Dikkatli, disiplinli ve sabırlı olmak.
- Renkleri ayırt edebilmek.
- İnce ayrıntıları algılayabilmek.
- Yönergelere uyabilmek.
- Kimyasallara karşı alerjisi olmamak.
- Astım ve bronşit hastalıklarına sahip olmamak.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Boya Üretim ve Kontrol Elemanlarının çalıştığı yerler boya ürünlerinin üretildiği işletmelerdir. Çalışma ortamları genellikle tozlu, gürültülü ve kokuludur; kimyasal maddeler bulunur.
Çalışma ortamı nemli olabilir. Buhar ve dumanın fazla olduğu, maskesiz çalışmanın tehlikeli olduğu, boya malzemeleriyle kirlenmiş, sıcak ve kokulu ortamlarda çalışılabilir. Bu işyerlerinde planlama ve koordinasyon önemlidir.
Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı malzemeler bulunduğu için iş sağlığı ve güvenliği önceliklidir. Meslektaşlar, amirler, astlar, müşteriler ve ilgili kişilerle iletişim hâlinde çalışılır.
Kimyasal maddelerden korunmak amacıyla kişisel koruyucu donanım kullanılır. Uygun olmayan küçük ölçekli boya üretim işletmelerinde kimyasal maddelere maruz kalma ve solunum yolu rahatsızlıklarına yakalanma riski bulunmaktadır.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleğin eğitimi, mesleki eğitim merkezlerinin Kimya Teknolojisi alanı “Boya Üretimi ve Kontrolü” dalında verilir. Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir.
- Programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporu istenir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak gerekir.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalanmalıdır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Boya Üretim ve Kontrol Elemanları, boya üretimi ve kontrolü yapan her türlü kamu ve özel sektöre ait işletmelerde görev alabilirler.
Ayrıca şu alanlarda çalışabilirler:
- Otomobil servislerinin boyama atölyeleri.
- Tekstil sektörünün boya ile ilgili alanları.
Bu alanlarda farklı kadrolarda görev yapabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere belirli oranlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden.
- Aday çırak ve çırağa, yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine, asgari ücretin yüzde 50’sinden.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Ücret, firma büyüklüğüne bağlı olarak değişiklik göstermekle beraber işe başlayışta asgari ücretin biraz üzerinde bir kazanç elde edilmektedir. Mesleki deneyime, işteki pozisyona, çalışılan yerin yapısına ve büyüklüğüne göre ücrette artış olabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Boya Üretimi ve Uygulama Elemanı, çalıştığı kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı veya şef olabilir.
Benzer meslekler
- Sanayi Boyacılığı ve Üretim Teknisyeni.
- Oto Boyacısı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Meslek lisesi öğretmenleri.
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”.
- Meslekî ve Teknik Eğitim Yönetmeliği.
- Millî Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu.
- Mesleğim Hayatım.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
