Tanım
Bombe Pres Tezgâhı Operatörü, metal levha veya benzeri malzemelere presleme yoluyla bombeli, kavisli ya da başka bir şekillendirilmiş form veren tezgâhı kullanan kişidir. Üretilecek parçanın istenen biçim ve ölçülere uygun hazırlanmasına katkıda bulunur.
Operatör, üretim emrini ve iş talimatlarını takip ederek malzemeyi tezgâha yerleştirir, işlemi yürütür ve ortaya çıkan parçayı kontrol eder. Yapılan işin türü; tezgâhın özelliklerine, kullanılan kalıba, malzemeye ve işletmenin üretim yöntemlerine göre değişebilir.
Görevler
- Üretim emrini, teknik resmi ve iş talimatlarını incelemek; parçanın istenen biçimini ve ölçülerini anlamak.
- Tezgâhı, kullanılacak kalıbı ve yardımcı ekipmanları işe uygun şekilde hazırlamak.
- Malzemeyi talimatlara uygun biçimde yerleştirmek ve işlem sırasında konumunun doğruluğunu gözetmek.
- Presleme işlemini belirlenen iş akışına ve güvenli kullanım kurallarına göre gerçekleştirmek.
- Şekillendirilen parçaları ölçü, biçim ve görünür yüzey kusurları bakımından kontrol etmek.
- Uygun olmayan parçaları ayırmak ve üretim sürecindeki sorunları ilgili sorumluya bildirmek.
- Tezgâhın çevresini düzenli tutmak; temizlik ve kullanıcı düzeyindeki kontrolleri işyeri talimatlarına göre yapmak.
- Makine koruyucularını, acil durdurma düzeneklerini ve kişisel koruyucu donanımları doğru kullanmak.
Operatörün yapabileceği ayar ve bakım işlemleri işyerinin yetkilendirmesine bağlıdır. Yetkisi dışındaki arızalara müdahale etmek yerine durumu ilgili teknik sorumluya iletmesi beklenir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İşin niteliğine ve işletmedeki üretim düzenine göre aşağıdaki araç ve ekipmanlardan yararlanılabilir:
- Bombe pres tezgâhı ve pres kalıpları
- Metal levhalar veya şekillendirilecek diğer parçalar
- Parçaları konumlandırmaya, sabitlemeye ya da taşımaya yarayan yardımcı ekipmanlar
- Kumpas, metre, mastar ve benzeri ölçüm araçları
- Uygun el aletleri ve temizlik ekipmanları
- Eldiven, koruyucu gözlük, iş ayakkabısı ve işyerince belirlenen diğer kişisel koruyucu donanımlar
- Üretim talimatları, teknik resimler ve kontrol formları
Her tezgâhın kullanım yöntemi ve ekipman özellikleri aynı olmayabilir. Operatörün çalıştığı makineye ait iş talimatlarını ve güvenlik yönergelerini öğrenmesi gerekir.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bu görevde dikkatli çalışma ve verilen talimatları doğru uygulama önemlidir. Operatörün ölçüleri, biçimi ve parça yerleşimini takip edebilmesi; işlem sırasında ortaya çıkan farklılıkları fark etmesi beklenir.
Meslekte yararlı olabilecek özellikler şunlardır:
- El-göz koordinasyonu ve dikkat
- Ölçüleri ve teknik talimatları takip edebilme
- Mekanik sistemlere ve üretim süreçlerine ilgi
- Güvenlik kurallarına uyma ve riskleri fark ettiğinde bildirme
- Tekrarlı işlerde düzenli ve özenli çalışma
- Ekip arkadaşlarıyla iş birliği yapma
- Üretim kayıtlarını veya kontrol formlarını gerektiğinde doğru doldurma
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışma genellikle metal işleme, makine imalatı veya üretim atölyelerinde, pres tezgâhlarının bulunduğu kapalı alanlarda yapılır. Operatör, vardiya düzeni bulunan işletmelerde görev alabilir; çalışma saatleri ve iş temposu işyerinin üretim planına göre değişebilir.
Gürültü, metal parçalarla çalışma, hareketli makine aksamları ve uzun süre ayakta kalma gibi koşullarla karşılaşılabilir. Parçaların ağırlığına ve işin düzenine bağlı olarak taşıma yardımcılarından yararlanmak gerekebilir. Makine koruyucularını kullanmak, çalışma alanını düzenli tutmak ve işyerinin belirlediği kişisel koruyucu donanımları takmak güvenli çalışma açısından önemlidir.
Meslek eğitimi / nasıl olunur
Mesleğe, mesleki ve teknik eğitim veren ortaöğretim programları veya metal işleme ve makine alanlarıyla ilişkili kurslar üzerinden hazırlanmak mümkündür. İlgili eğitimler pres kullanımı, metal şekillendirme, ölçme ve kontrol, teknik resim okuma ve iş sağlığı ve güvenliği konularında temel oluşturabilir.
Bazı işyerleri işe özgü becerileri işbaşı öğrenme yoluyla kazandırabilir. Tezgâhı kullanmaya başlamadan önce makineye ait talimatları öğrenmek ve uygulamaları deneyimli bir çalışanın gözetiminde yapmak yararlıdır. Eğitim, deneyim veya belge şartları işverene, tezgâhın türüne ve yapılacak işe göre değişebileceğinden başvuru öncesinde ilan koşulları kontrol edilmelidir. Belirli bir belgenin her işyeri için zorunlu olduğu varsayılmamalıdır.
Çalışma alanları ve iş bulma
Bombe Pres Tezgâhı Operatörleri, metal parçaların presle şekillendirildiği üretim işletmelerinde görev alabilir. Olası çalışma alanları şunlardır:
- Metal eşya ve makine imalatı işletmeleri
- Otomotiv ve yan sanayi üretim tesisleri
- Basınçlı kap, tank ve endüstriyel ekipman üretimi
- Sac işleme ve metal şekillendirme atölyeleri
- Savunma, enerji ve yapı ekipmanı üretimine yönelik işletmeler
- Organize sanayi bölgelerindeki imalat firmaları
İş bulma olanakları bölgeye, işletmelerin üretim faaliyetlerine ve adayın tezgâh deneyimine göre değişebilir. İlanlarda meslek unvanının yanı sıra aranan deneyim, vardiya, eğitim ve makine bilgisi gibi koşulları incelemek gerekir.
Kazanç
Ücret; kurum, deneyim ve pozisyona göre değişir. İşyerinin üretim alanı, görev kapsamı, vardiya düzeni ve tezgâh kullanımına ilişkin sorumluluklar da ücret koşullarını etkileyebilir. Güncel koşullar için işverenin ilanı ve iş teklifi esas alınmalıdır.
Meslekte ilerleme
Deneyim kazanan operatörler farklı pres ve kalıp uygulamalarında yetkinlik geliştirebilir. Tezgâh ayarları ve üretim süreçleri konusunda ek deneyim kazanmak, daha kapsamlı görevler üstlenmeye yardımcı olabilir.
İşyerinin yapısına ve kişinin becerilerine bağlı olarak kalite kontrol, üretim ekip liderliği, tezgâh ayarcılığı veya üretim sorumluluğu gibi alanlara yönelmek mümkün olabilir. Bu geçişler için teknik bilgi, güvenli çalışma alışkanlığı ve üretim deneyimi önem taşır; görev ve yükselme koşulları işletmeden işletmeye farklılık gösterir.
Benzer meslekler
Görevlerin kapsamı işyerine göre değişebilmekle birlikte, aşağıdaki meslekler benzer üretim ve metal şekillendirme süreçlerinde yer alabilir:
- Pres Tezgâhı Operatörü
- Sac Metal İşçisi
- Metal Şekillendirme Tezgâhı Operatörü
- Abkant Pres Tezgâhı Operatörü
- CNC Pres Tezgâhı Operatörü
- Kalıpçı
Kaynak notu
Bu rehber, İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" PDF dosyası bulunmayan iş ilanı unvanları için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; resmi mevzuat veya kurum şartı yerine geçmez.