Tanım
Bilim Tarihçisi; bilimin ve bilimsel kavramların tarih boyunca nasıl üretildiğini, bilimin geçirdiği farklı evreleri ve yeni bilimsel kuramların keşiflerini inceleyen kişidir.
Bilimin gelişmesi ve değişmesi üzerinde etkili olan etmenleri, bilimsel çalışmaların bilimi nasıl etkilediğini, tarihte yer alan bilimsel tartışmaları ve tarih boyunca bilim ile teknoloji arasındaki ilişkiyi araştırır. Ayrıca zaman içinde bilimin toplumdaki yerinin nasıl değiştiğini inceler.
Görevler
Bilim Tarihçisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Tarihin farklı dönemlerinde yapılmış bilimsel faaliyetleri karşılaştırır.
- Bilimsel faaliyetlerin, kuramların ve yöntemlerin farklı coğrafyalara yayılırken izledikleri yolları takip eder.
- Tarihi değeri olan bilimsel eserleri farklı dillere çevirerek bu eserlerin daha geniş okuyucu ve araştırmacı kitlelerine ulaşmasına katkıda bulunabilir.
- Bilimsel bilgiden ne anlaşıldığını, bilimin kullandığı yöntemleri ve bilim etkinliklerinin hangi koşullar altında ve kimler tarafından gerçekleştirildiğini araştırır.
- Bilim tarihinin incelenmesi ve yazılması konusunda yöntem ve kuramlar geliştirir, bunları elde edilen bulgular üzerinde uygular.
- Bilinmeyen bilimsel çalışmaların ortaya çıkarılmasına ve okunabilir hâle getirilmesine katkıda bulunur.
- Bilimin eski çağlardan beri gelişimini inceler; eski metinleri, zihinsel kavramları ve düşünceleri araştırır.
- Çeşitli dallarda bilimsel bilginin nasıl geliştiğini belgelerle ortaya çıkarır.
- Kütüphane, müze ve arşivlerde bulunan, bilim ve teknoloji mirasını belgeleyen yazma ve basılı eserleri inceler.
- Bilimsel aletleri ve objeleri inceler.
- Belge ve görsel malzemeleri inceler.
- Bilim ve teknoloji tarihiyle ilgili ulusal ve uluslararası düzeydeki akademik ve popüler yayınlarda bulunur.
- Bilim ve teknoloji mirasını koruma çalışmalarına katkıda bulunur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Bilim Tarihçisinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Genel ofis malzemeleri
- Fotoğraf makineleri
- Bilimsel alet ve objeler
- Tarihi bilimsel eserler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilim Tarihçisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sabırlı, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
- Yazılı ve sözlü ifade gücüne sahip olmak
- Yönergeleri izleyebilmek
- Problem çözme becerisine sahip olmak
- Sosyal bilimlere ilgi duymak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Rutin işlerde uzun süre çalışabilmek
- Bir işi planlayabilmek ve uygulamaya koyabilmek
- Dikkatli, titiz ve tedbirli olmak
- Dil öğrenmeye yatkın olmak
- Uzun okumalar yapabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilim Tarihçisinin işi genellikle ofis ortamındadır. Meslek elemanları, çalıştıkları kurumdaki diğer çalışanlarla, öğrencilerle ve gençlerle iletişim hâlinde bulunurlar.
Çalışma saatleri tam gün veya yarım gün olabilir. Şehir içinde ya da farklı şehirlere seyahat etmeleri gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Edebiyat Fakültesi Bilim Tarihi Bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Bilim Tarihi eğitimine giriş için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler gibi dersler verilmektedir:
- Matematik Tarihi
- Bilim Tarihi
- Mantık
- İlkçağ Felsefe Tarihi
- Sosyoloji Tarihi
- Fizik Tarihi
- Metin İncelemeleri
- Arapça
- Eskiçağda Bilim ve Teknik
- Türkiye’de Bilim ve Teknoloji Mirası
- Ortaçağ İslam Dünyasında Bilim ve Teknoloji
- Bilim Kurumlarının Tarihsel Gelişimi
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlar lisans diploması alırlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilim Tarihçileri aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Üniversitelerin akademik kadroları
- Kamu kuruluşları
- Bürolar
- Kütüphaneler
- Müzeler
- Arşivler
- Bilim ve kültür kurumları
- Vakıflar
- Basın-yayın kuruluşları
- Üniversiteler bünyesindeki projeler
- Sanatsal projeler
Bilim ve kültür kurumlarında araştırıcı olarak görev alabilir, çevirmenlik yapabilirler. Üniversiteler bünyesindeki projelerde uzman olarak çalışabilir ve çeşitli sanatsal projelerde danışmanlık yapabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır.
Mesleki yeterlilik, tecrübe, yapılan çalışmalar ve kıdeme bağlı olarak ücret artabilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans yapabilir ve akademik kariyer sürdürebilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
- Kamu alanında çalışmak isteyenler KPSS sınavına girerek kendi alanlarında veya dört yıllık üniversite mezunlarının istihdam edildiği alanlarda memur olabilirler.
- Bilim Tarihi dersinin seçmeli olarak lise ve dengi okullarda yer alması hâlinde öğretmen olabilirler.
- Gazete, dergi ve yayınevlerinin farklı kademelerinde editörlük, muhabirlik ve benzeri pozisyonlarda görev alabilirler.
- Bilim merkezleri, müzeler ve araştırma kurumları gibi kurumlarda araştırmacı veya uzman pozisyonlarında çalışabilirler.
- Arşiv, kütüphane ve bilgi-belge merkezlerinde farklı kademelerde çalışabilirler.
- Dergi ve yayınevlerinde çevirmen olarak çalışabilirler.
Benzer meslekler
- Tarihçi
Ek bilgiler
Bilim Tarihçilerinin uzmanlık alanlarına göre farklı yabancı diller bilmeleri gerekebilir. Örneğin, Yunan bilim tarihi alanında çalışacak kişinin Yunanca bilmesi; İtalyan bilim tarihini inceleyecek kişinin ise İtalyanca bilmesi beklenebilir.
Bununla birlikte yabancı dil bilgisi, eğitim için bir ön koşul değildir.
Yararlanılan bilgi kaynakları
- Meslek elemanları
- ÖSYS Başvuru Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Bilim Tarihçiliği mesleği ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.