Tanım
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyeni; klasik ve bilgisayar kontrollü talaşlı imalat tezgâhlarını çalıştırıp sayısal kod üreterek kullanabilen, makine parçalarını işleyebilen, bu makinelerin ayar ve kontrollerini yapan, makinelerin üzerindeki tüm sistemlerin bakım ve onarımını gerçekleştiren kişidir.
Görevler
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Üretilecek ürünün tasarımını ve çizimini yapar.
- Parça imalat aşamalarını planlar.
- İmalat analizini yapar.
- Parçaya uygun CNC programını yazar.
- Yazdığı programı CNC tezgâha aktarır.
- Verilen resme göre parça imalatı yapar.
- Komple resme göre montaj yapar.
- Bilgisayar kontrollü makinelerde kullanılan programlar ve program kodları hakkında gerekli güncellemeleri ve yenilemeleri yapar.
- CAD programlarını kullanır.
- CAM programlarını kullanır.
- CNC torna ve CNC frezeyi kullanır.
- CNC torna ve CNC frezeye ait takımların kullanımını ve kullanım yerlerini bilir ve uygular.
- Bilgisayar kontrollü makinelerden gelen uyarı mesajlarını anlar ve tezgâhın sorunlarını giderir.
- Tezgâhların ayarlarını, basit bakım ve onarımlarını yapar.
- Üniversal tezgâhları kullanır.
- Ölçü ve kontrol aletlerini bilir ve kullanır.
- Çalışılan materyale bağlı olarak tasarım işlemi yapar, gerekli gördüğünde tasarımı yeniden düzenler.
- Kullanılan malzemenin özellikleri hakkında bilgi sahibi olur ve malzeme özellik denemeleri yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar kontrollü CNC torna.
- Bilgisayar kontrollü CNC freze.
- Bilgisayar kontrollü makinelere ait alet takımları ve avadanlıklar; alyen anahtar takımı ve Phillips anahtar takımı gibi araçlar.
- Operasyonlara uygun takım tutucular ve kesici takımlar.
- Ölçü ve kontrol aletleri; kumpas, dijital kumpas, mikrometre, komparatör, pasametre, pasimetre ve tampon mastar.
- CAD ve CAM programları.
- Bilgisayar ekipmanları ve donanımları.
- Makine genel temizliği için temizleme aletleri; temizleyici köpük, temizleme fırçaları, temizleme kompresörü, temizleyici sıvı ve sprey.
- Üniversal takım tezgâhları; torna, freze, matkap ve taşlama tezgâhları.
- Üniversal tezgâhlarda kullanılan takımlar ve avadanlıklar.
- Proplar ve ayar için kullanılan mekanizmalar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Soyut düşünebilmek.
- Bir nesneyi tasarlama ve çizim yeteneğine sahip olmak.
- Üç boyutlu düşünebilmek.
- Şekil yeteneğinin gelişmiş olması.
- Araştırmacı ve sabırlı olmak.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Dikkatli ve tertipli olmak.
- Ayrıntıları algılayabilmek.
- Hesaplama ve yorum yapabilme yeteneğine sahip olmak.
- Teknik resim, bilgisayar, makine imalatı ve malzeme konularına ilgi duymak.
- Yabancı dile ilgi duymak.
- Teknik bilgisini sürekli geliştirmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyeni; metal, ağaç, plastik, mermer ve cam gibi farklı materyallerin kullanıldığı, üretim yapılan genellikle geniş, ferah ve ışıklı atölyelerde çalışır. Aydınlatma yapay veya doğal olabilir.
Çalışma ortamı nemli ve yağlı olabilir. Ortam, makine parçaları ve sıvıları nedeniyle kirli ve kokulu hâle gelebilir. İş güvenliği bakımından çalışma ortamının, tezgâhların ve diğer materyallerin belirli bir düzen ve tertip içinde hazırlanması gerekir.
Teknisyen bireysel veya ortaklaşa çalışmalar yapabilir. Tasarımını yaptığı işlerin ön hazırlıklarını farklı mekân ve atölyelerde gerçekleştirebilir, son işlemleri ise makine ile tamamlayabilir. Farklı materyallerle çalışması gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik lise veya kurumlarının Makine ve Tasarım Teknolojisi alanı Bilgisayarlı Makine İmalatı dalında verilir.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Makine Teknolojisi alanı Bilgisayarlı Makine İmalatı dalında mesleğin eğitimi verilir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine giriş için:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılır. Bu seçimde bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyeni, kamu sektörüne ait bilgisayarlı makine imalatı yapılan kuruluşlarda çalışabilir. Özel sektörde makine imalatı yapılan şirketlerin ilgili bölümlerinde de iş bulabilir.
Kendi adına işyeri açabilir. CNC tezgâhı ve benzeri tam veya yarı otomatik üretim gerçekleştiren makine imalat tezgâhlarının satış, bakım, onarım ve destek hizmetlerini sağlayan firmalarda teknik servis elemanı olarak görev alabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Yirmi ve üzeri personel çalıştıran işyerlerinde bu ücret, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretin biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan kuruma, kişinin tecrübesine ve çalışma kapasitesine göre değişebilir. Kaynak metinde ayrıca kişinin hasta veya yaşlı kişinin ihtiyaçlarına göre değişebileceği belirtilmiştir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Makine Teknolojisi alanı Bilgisayarlı Makine İmalatı dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik orta öğretim kurumları mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim olanaklarıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Bilgisayarlı Makine İmalatı Teknisyenleri, çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı veya şef olabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Makine Bakım Onarımı.
- Tornacı.
- Frezeci.
- Bilgisayar Destekli Endüstriyel Modelleme.
- Bilgisayar Destekli Makine Ressamı.
- Endüstriyel Kalıpçı.
- Mermer İşleme.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Bölüm eğitimcileri.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu.
- Mesleğim Hayatım.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi.
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri ve hizmet merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.