Tanım
Baskı Öncesi Operatörü/Dizgi Teknisyeni; görsel öğeleri, resim ve fotoğraf gibi unsurları bilgisayara aktarabilen, grafik tasarım programları aracılığıyla orijinali hazırlayan ve montaj yapan kişidir. Bilgisayardan film çıkış veya kalıp çıkışlarını belirli bir süre içinde alarak çalışmayı baskıya hazır hâle getirir.
Görevler
Baskı Öncesi Operatörü/Dizgi Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Matbaanın teknolojik şartlarına göre bilgisayar üzerinde metne uygun olarak satır boyu, satır arası boşluğu, punto genişliği ve font ayarlarını yapar.
- Orijinale göre metin ve resim konulacak alanları tespit eder.
- Masaüstü yayıncılık sistemiyle yapılan dizgi çalışmasının çıktısını kâğıda alır ve orijinaliyle karşılaştırarak üzerinde tashih yapar.
- Çıktı üzerinde tespit edilen tashihleri orijinale uygun olarak düzeltir.
- Düzeltilmiş çalışmanın kâğıt çıktısını müşteriye verir ve baskı için teyidini alır.
- Teyidi alınan dizginin aydıngere veya filme çıktısını alır.
- Işıklı montaj masasında montajcı ile iş birliği yapar.
- Metin ve resimleri bir sayfada toplayarak montajı hazırlar.
- Bilgisayarların, bilgisayar yazıcılarının ve film çıkış makinelerinin bakımını yapar.
- Emniyet için gerekli önlemleri alır.
- Resim ve fotoğrafları tarar.
- Dijital fotoğraf makinesinden görüntüyü bilgisayara aktarır.
- Bilgisayarda hazırlanan bir tasarımın çoklu montajını yapar.
- Hazırlanan montajın renk ayrımını yapar.
- Renk ayrımı yapılan montajı RIP makinesine ve/veya kalıp çıkış makinesine gönderebilir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayarlar (PC ve Mac)
- Paket programlar
- Tarayıcılar
- Yazıcılar
- Film çıkış üniteleri
- Kalıp çıkış üniteleri
- Işıklı masa
- Disketler
- CD’ler
- CD yazıcılar
- DVD yazıcılar
- RIP
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Baskı Öncesi Operatörü/Dizgi Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil ilişkilerini algılayabilmek
- Ayrıntı ve değişikliklere dikkat edebilmek
- Yaratıcı olmak
- Yazım kurallarını iyi bilmek veya uygulamak
- Ekip içinde çalışabilmek
- Sistemli düşünebilmek
- Araştırmacı olmak
- Sabırlı ve dikkatli olmak
- Renk algısına sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Baskı Öncesi Operatörleri/Dizgi Teknisyenleri genellikle büro ortamında çalışır. Bilgi toplamak amacıyla dış ortamlarda da bulunabilirler.
Çalışırken diğer meslektaşlarıyla ve iş sahipleriyle etkileşim hâlindedirler. İş çoğunlukla oturarak yürütülür ve çalışma ortamı genellikle sessizdir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda Dizgi Bölümü olarak verilmekteyken, yeni uygulamaya göre mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Matbaa Teknolojisi alanı Baskı Öncesi dalında verilmektedir.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Matbaa Teknolojisi alanı Baskı Öncesi dalında mesleğin eğitimi verilmektedir.
Ayrıca üniversitelerin veya özel kuruluşların açtığı kurslarda da bu mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için gereken koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Baskı Öncesi Operatörleri/Dizgi Teknisyenleri şu çalışma alanlarında görev yapabilir:
- Matbaalar
- Reklam ajansları
- Gazeteler
- Basım kuruluşları
- Yayınevleri
Meslek mensupları ayrıca kendi işyerlerini açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde bu ücret, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretin biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Matbaa Teknolojisi alanı Baskı Öncesi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin ve Turizm Fakültelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanları tercih edildiğinde, bu kontenjanlara öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazanılarak nitelik artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Özel işyerlerinde çalışanlar, tecrübe ve deneyimlerine göre kalite kontrol şefi, atölye şefi veya bölüm şefi gibi görevlerde çalışabilirler.
Meslek mensupları kendi adlarına işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Grafiker
- Fotoğrafçı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- MEB Mesleki Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.