Balıkçı Gemisi Kaptanı

Tanım

Balıkçı Gemisi Kaptanı; su ürünleri avcılığı, depolanması veya işletilmesinde kullanılan, nitelikleri bu amaca uygun olan ve tonilato belgesinde balıkçı gemisi olduğu belirtilen ticaret gemisini sevk ve idare eden gemi adamıdır.

Görevler

Balıkçı Gemisi Kaptanının görevleri şunlardır:

• Gemi adamı olarak gemi düzenine uyar.
• Balıkçı gemisinde can, mal ve çevre güvenliğini sağlar.
• Teknenin bakımını yapar veya yaptırır.
• Belge ve delil toplar, kayıt tutar.
• Personeli yönetir, eğitim verir ve disiplini sağlar.
• Teknede sağlık hizmetlerini yürütür.
• Gemiyi ava hazırlar ve haberleşmeyi sağlar.
• Resmî işlemleri yürütür.
• Hava durumunu takip eder.
• Güverte seyir hazırlığı yapar.
• Makineyi seyre hazırlar.
• Güvenli manevra ve seyir yapar.
• Temel seyirde bir yerin koordinat mevkiini ölçer.
• Koordinat mevkiini haritaya işler, rota hattı ve rota bacağı çizer.
• Haritada mesafe ölçer ve parakete mevki koyar.
• Hakiki kerteriz ölçer.
• Manyetik pusula değeri ile hakiki değeri karşılıklı çevirir.
• Kürekli bir botu seyre hazırlar.
• Kürek çeker ve kürekli botla manevra yapar.
• Dümen tutar.
• Demir alma ve usturmaça atma işlemlerini gerçekleştirir.
• Millî bayrağı toka eder ve askerî birlikleri selamlar.
• Millî bayrağı arya ederek sancak veya yabancı bayrağı toka eder.
• Sancak veya yabancı bayrağı arya eder.
• Makine ve sistemleri hazırlar.
• Makineyi çalıştırır ve durdurur.
• Hidrolik, yangın pompası ve soğutucu cihazları çalıştırır.
• Havalandırma, klima veya fanları çalıştırır.
• Denizde can kurtarma araçlarını kullanır.
• Balıkçı gemisi kaptanlığı ile ilgili genel deniz mevzuatını bilir ve uygular.
• Yangın önleme ve yangınla mücadele çalışmalarını yapar.
• Yangınla mücadelede personele önderlik eder.

Kullanılan araç, gereç ve ekipman

Balıkçı Gemisi Kaptanlarının kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:

• Balıkçı gemisinin dümeni
• Pusula
• Telsiz
• Telefon
• Radyo
• Radar gözleme cihazları
• GMDSS arama kurtarma cihazları
• Geminin tüm makine ve motor kullanma sistemleri
• Seyir için güvenlik ve çatışmayı önleme amacıyla kullanılan el ile kullanılan ışık ve işaret aletleri
• Sonar ve benzeri cihazlar

Mesleğin gerektirdiği özellikler

Balıkçı Gemisi Kaptanı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

• Çizim ve yön bulma konusunda yetenekli olmak
• Zor deniz ve hava şartlarıyla mücadele edebilmek
• Coğrafya ve matematiksel kavramlarla düşünebilmek
• Uzay ve şekil ilişkilerini görebilmek
• Renk ve şekilleri ayırt edebilmek

Çalışma ortamı ve koşulları

Balıkçı Gemisi Kaptanlığı sürekli olarak denizde olmayı gerektirir. Balık üreme dönemlerinde getirilen avlanma yasakları, balıkçıyı çoğunlukla deniz ve hava şartlarının çetinleştiği kış aylarında denize çıkmaya zorlayabilir.

Balıkçı Gemisi Kaptanları deniz veya göllerde, balıkçı gemisi içinde ve kapalı kamara ortamında çalışır. Çalışma sırasında çoğunlukla ayakta durur, bilgisayar ve haberleşme teknolojilerinden yararlanırlar.

Görevli personel ve seyir halinde bulunan diğer balıkçı gemileri veya teknelerle sık ve koordineli görüşmek ve çalışmak zorunda olduklarından, bulundukları alanlarda yaygın ve yoğun dikkati kullanabilecek düzeyde becerikli olmaları gerekir.

Seyir esnasında karışık ses, gürültü ve kötü hava koşullarına maruz kalabilirler. Bu durum sinir sistemini etkileyebilir. Seyir sırasında devamlı değişebilen hava şartları dolayısıyla soğuk algınlığı, grip, astım, bronşit ile işitsel ve görsel hastalıklara yakalanma riski olabilir.

Çalışma ortamlarında meslektaşları ve diğer çalışanlarla devamlı surette iletişim halindedirler.

Eğitimin verildiği yerler

Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Denizcilik alanı, Balıkçı Gemisi Kaptanlığı dalında verilmekteydi. Yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren öğrenci alınmamaktadır.

Meslek eğitimiyle ilgili aşağıdaki bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.

Eğitime giriş koşulları

Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:

• Ortaokulu tamamlamış olmak
• Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak

Balıkçı Gemisi Kaptanlığı dalından mezun olanların yeterlik alabilmesi için aşağıdaki şartlardan birini yerine getirmesi gerekir:

• Balıkçı gemisi güverte tayfası olarak 72 ay deniz hizmetine sahip olmak
• Usta gemici olarak 36 ay deniz hizmetine sahip olmak
• Güverte lostromosu olarak 1 yıl deniz hizmetine sahip olmak
• Denizde kişisel can kurtarma teknikleri eğitimi, temel ilkyardım eğitimi, yangın önleme ve yangınla mücadele eğitimi, personel güvenliği ve sosyal sorumluluk eğitimi ile can kurtarma araçlarını kullanma yeterliği eğitimi almak ve eğitimde başarılı olduğunu belgelemek

Bu şartlardan birini yerine getiren ve idarenin öngördüğü Balıkçı Gemisi Kaptanı sınavını başaranlar, Balıkçı Gemisi Kaptanı yeterliğini almaya hak kazanırlar.

Eğitimin süresi ve içeriği

• Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
• Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
• Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
• 10. sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
• Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
• Eğitim tamamlandıktan sonra, en çok 4 ayı liman seferi olmak üzere toplam 12 ay deniz eğitimi gemide tamamlanır.
• Deniz eğitimi, onaylanmış bir staj defterine uygun olarak gerçekleştirilir.

Eğitim sonunda alınan belge

Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.

Gerekli deniz hizmeti, eğitim ve sınav şartlarını sağlayanlar Balıkçı Gemisi Kaptanı yeterliğini almaya hak kazanabilir.

Çalışma alanları ve iş bulma olanakları

Kamu sektöründe işe girmek isteyenlerin Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) girmesi gerekir.

Balıkçı Gemisi Kaptanları özel sektörde, balıkçılığın gelişmiş olduğu yerlerde ve limanlarda uygun koşullarda iş bulabilirler.

Eğitim süresince ve eğitim sonrası kazanç

Eğitim süresince kazanç

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki koşullara göre ücret verilir:

• Asgari ücretin net tutarının, 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30'undan,
• 20'den az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15'inden,
• Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'undan

aşağı olmamak üzere ücret verilir.

Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.

Eğitim sonrası kazanç

Eğitimini tamamlayıp Balıkçı Gemisi Kaptanı olarak ilk işe girenler genelde asgari ücretin 3-4 katı kazançla işe başlayabilir. Gösterilen başarıya, tecrübeye, sektörün durumuna ve işverenin beklentilerine göre asgari ücretin 6 ile 10 katı arasında, bazen de yabancı para karşılığında kazanç elde edebilirler.

Meslekte ilerleme

Mesleki eğitimde ilerleme

Meslek liselerinin Balıkçı Gemisi Kaptanlığı dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.

Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.

Denizcilik alanında altyapısı, eğitimi, müfredatı, araç-gereç ve eğitim elemanları bulunan enstitüler ile üniversitelerde seminer ve kurslar verilmektedir. Talep hâlinde hizmet içi eğitim programları da yapılabilmektedir.

İş hayatında ilerleme

Balıkçı Gemisi Kaptanı, görev aldığı şirketin, kurumun veya kuruluşun yapısına ve vizyonuna göre yönetici yardımcısı, yönetici veya uzman olarak çalışabilir. Sektördeki ihtiyaca göre Balıkçı Gemisi Kaptanlığı mesleğinde uzman eğitici olarak da görev yapabilir.

İki yıl Balıkçı Gemisi Kaptanlığı yapanlar, ilgili sınavı başarmaları kaydıyla açık deniz Balıkçı Gemisi Kaptanı olabilir. Kaptan ehliyetiyle üç yıl hizmet yapanlar, A-II/3 müfredat programını tamamlayarak sınırlı vardiya zabiti sınavına girebilir.

Bu mesleğin eğitimini alacakların, Denizcilik Müsteşarlığına bağlı liman başkanlıklarının veya Amatör Denizcilik Federasyonunun açtığı sınavlara girmiş ve Amatör Denizci Belgesi veya Tahditli Deniz Telsiz Telefon ehliyetlerini almış olmaları hâlinde ilgili müsteşarlığa başvurma hakları bulunur.

Amatör denizci belgesi olan ve zorunlu deniz hizmetini tamamlayanlar, Balıkçı Gemisi Kaptanı ehliyeti sınavına girmek için ilgili müsteşarlığa müracaat edebilirler.

Benzer meslekler

• Gemi Kaptanı
• Yat Kaptanı
• Liman İşletmecisi
• Turizm İşletmecisi

Ek bilgiler

Balıkçı Gemisi Kaptanının ek görevleri şunlardır:

• İş organizasyonu yapar.
• Çevre koruma önlemleri alır.
• İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
• Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
• Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.

Kaynakça

• Meslek elemanları
• İstanbul Beykoz Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi
• İstanbul Ziya Kalkavan Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi
• İstanbul Pendik Denizcilik Anadolu Meslek Lisesi
• M.E.B. MEGEP, “Balıkçı Gemisi Kaptanı” eğitim standardı, Ankara
• MEB, Örgün ve Yaygın Mesleki Teknik Öğretim Kurumları Tanıtıcı El Kitabı, Nisan 1990, Ankara
• Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, “Türk Meslekler Sözlüğü”, 1983
• 31.07.2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gemi Adamları Yönetmeliği
• 23 Ağustos 2012 tarihli ve 28390 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gemi Adamları Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler
• 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
• Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar

Ayrıntılı bilgi için

Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:

• İlgili eğitim kurumları
• Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
• Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
• T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
• Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri

Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.

Kaynak notu

Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.