Tanım
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikeri; ayakkabı tasarım ve üretimi tekniklerini kullanarak ayakkabı üreten kurum ve kuruluşlarda ya da kendi adına çalıştığı işletmede kesim, saya, montaj, finisaj, kalite kontrol ve üretim planlaması yapan kişidir.
Görevler
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Standart üretim ve sipariş üzerine uygulanabilir ve kullanılabilir nitelikte ayakkabı tasarımı yapar.
- Ayakkabı modeli geliştirir.
- Ayakkabı sektörünün ihtiyaçları ve müşteri talepleri doğrultusunda, ayak sağlığına ve ayak anatomisine uygun, özgün ayakkabı tasarımları yapar.
- Tasarımını teknik çizim, slayt ve analizlerle ifade eder; gerektiğinde sunum yapar.
- Bilgisayarda iki ve üç boyutlu ıstampa, yani karton model örneği, oluşturur.
- El veya bilgisayar desteğiyle çizdiği modelin ıstampalarını çıkarır ya da hazırlama çalışmalarına nezaret eder.
- Üretilecek ayakkabıya uygun malzemeyi özelliklerini tanıyarak belirler. Bu malzemeler arasında deri, keten, kadife, renk ve aksesuarlar yer alır.
- Kalite kontrol ve üretim planlaması yapar.
- Tasarım aşamasından ilk numune üretimi aşamasına kadar üretimin tasarıma uygunluğunu kontrol eder.
- Yaz-kış, erkek, kadın, çocuk, spor ve ortopedik kullanım gibi farklı amaçlara yönelik ayakkabı koleksiyonları hazırlar.
- Çalıştığı firma adına veya kişisel olarak sektörel fuarlara katılır.
- İşçi sağlığı ve iş güvenliği, iş ve insan ilişkileri ile işletmecilikle ilgili gerekli çalışmaları yapar.
- Satış sonrası geri bildirim ve müşteri memnuniyeti çalışmalarını organize eder.
- Kesim, saya, montaj ve finisaj yapan elemanlara teknik uygulama ve uygulama desteği sağlar.
- Ürün tanıtım ve pazarlama çalışmaları yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Resim malzemeleri: kâğıt, kalem ve silgi.
- Çizim malzemeleri: cetvel, şablonlar ve rapido kalem.
- Bilgisayar, yazıcı, tarayıcı, projeksiyon, CD ve flash bellek.
- Bilgisayarlı ayakkabı tasarım ve çizim programları: Shoemaker, Shoemaster, Lectra ve Shoecad.
- Maket-kesim bıçağı.
- Tasarım-çizim masası.
- Çeşitli boya ve fırçalar.
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil ve uzay ilişkileri yeteneğinin gelişmiş olması.
- Tasarım ve resim yeteneğine sahip olması.
- Renk ve şekilleri ayırt edebilmesi.
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmesi.
- Estetik beğeni sahibi ve sanatsal alanlara ilgili olması.
- Araştırmacı olması ve hayal gücünün gelişmiş olması.
- Yaratıcı olması ve yeniliklere ilgi duyması.
- Titiz, sabırlı ve düzenli çalışabilmesi.
- İnsanlarla iyi iletişim kurabilmesi.
Çalışma ortamı ve koşulları
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikerleri görevlerini bireysel olarak veya ekip hâlinde yapabilirler. Ayakkabı üreten fabrika ve işletmelerde, tasarım stüdyolarında, büro ve atölyelerde çalışırlar.
Genellikle kapalı, ferah ve aydınlık ortamlarda görev yaparlar. Bilgisayar ve elle çizim ve tasarım işlemlerini yürütürler. Yaratıcılık, meslekte başarıyı artıran bir özelliktir.
Atölye ve imalat ortamları, ayakkabı üretiminin farklı evrelerinde kullanılan kesim presi, saya makineleri, monte makineleri, şoklama makineleri ile sıcak ve soğuk presler gibi makineler nedeniyle gürültülü olabilir. Deri ve yapıştırıcı türü ayakkabı yapım malzemeleri nedeniyle bu ortamlarda sıcak ve rahatsız edici koku da bulunabilir.
Çalışırken yöneticiler, ayakkabı teknisyenleri, ayakkabı imalat işçileri, müşteriler ve meslektaşlarıyla iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı Meslek Yüksekokullarının Ayakkabı Tasarım ve Üretimi bölümünde verilmektedir.
Mesleğin eğitimi ayrıca üniversitelere bağlı fakültelerde lisans düzeyindeki “Ayakkabı Tasarım ve Üretimi” programlarında da verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Ayakkabı Tasarım ve Üretimi” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır.
Eğitim süresince Ayak Sağlığı ve Biyomekaniği, Ayakkabı Tasarımı, Ayakkabı Hatları ve İmalat Kontrolü, Ayakkabı Üretim Teknolojisi, Ayakkabı Teknikerliğine Giriş, Deri Üretim Teknolojisi ve Tasarım gibi mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarıyla tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikerleri ayakkabı ve yan sanayi işletmelerinde şu alanlarda istihdam edilebilirler:
- AR-GE.
- Ürün tasarımı.
- Istampa çıkarma.
- Planlama.
- Kesim.
- Saya bölümü sorumluluğu ve yöneticiliği.
- Monte bölümü sorumluluğu ve yöneticiliği.
- Satın alma departmanlarında yetkili görevler.
Ayakkabı sektöründe büyük işletmelere saya ile ilgili fason işler yapabilirler. Ayrıca kesim, saya ve ayakkabı üretimi konusunda kendi iş yerlerini açabilirler.
Ayakkabı sektöründe, özgün bir bakışla insanların ayak sağlığına ve anatomik özelliklerine uygun tasarımların geliştirilmesi için ayakkabı tasarımcılarına ihtiyaç duyulmaktadır. Sektör, insan giyiminin vazgeçilmez bir parçasını üretmektedir. Giyim ürünleri üreten diğer sektörler gibi moda ile etkileşim içindedir. Bu nedenle tasarım ve yaratıcılık sektör için önemli işlevlerdir. Katma değeri yüksek ürünün moda ve/veya markalı olma zorunluluğu, tasarım ve yaratıcılığı öne çıkarmaktadır.
Ayakkabı işletmelerinin çoğunluğu İstanbul ve İzmir’de yoğunlaşmıştır. Üretici işletmelerin yaklaşık %50’si İstanbul’da faaliyet göstermektedir. İzmir, Konya, Bursa, Ankara, Gaziantep, Manisa, Denizli, Adana, Malatya ve Çorum’un İskilip ilçesi ayakkabı üretiminin yapıldığı diğer önemli yerlerdir.
İstanbul, İzmir, Konya, Adana, Gaziantep ve Bursa gibi ayakkabı sektörünün yoğun olduğu illerde tasarımcılara daha çok ihtiyaç duyulmaktadır.
Vizyonu ve misyonu olan, çalışma sabrı ve azmi yüksek, işine ve mesleğin gerektirdiği özelliklere sahip, araştırmacı, insan ilişkilerinde başarılı ve girişimci olanlar ayakkabı sektörü ile deri ve tekstil gibi yakın sektörlerde iş bulabilirler. Kişiler kendi tasarım ve üretim atölyelerini de kurabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç asgari ücretten başlayabilir. Kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişmektedir.
Ücret düzeyi, çalışanın girişimciliğine ve tasarım ve koleksiyonlarının tutulup uygulanmasına bağlı olarak giderek yükselebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Ayakkabı Tasarım ve Üretimi Teknikerleri, iş hayatındaki mesleki bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptir.
Benzer meslekler
- Moda Tasarımcısı.
- Endüstri Ürünleri Tasarımcısı.
- Bilgisayar Destekli Tasarım Teknikeri.
- Ayakkabı Teknisyeni.
- Ayakkabı Yapımcısı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu.
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP Tanıtım Modülü, Ankara-2006 Kitabı.
- Konya Ayakkabıcılar Odası Başkanlığı.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Konya Ticaret Odası Ayakkabı Sektör Raporu-2007.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.