Tanım
Astronom; evrende bulunan güneş sistemi, galaksiler, yıldız kümeleri ve Samanyolu gibi kütlelerin oluşumunu, hareketlerini, fiziksel durumunu ve kimyasal bileşimini inceleyen kişidir. Ayrıca bu kütlelerin diğer maddelerle ve ışınımla olan etkileşimlerini, zaman ve uzay içindeki evrimini araştırır.
Görevler
Astronomlar iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Optik ve radyo teleskoplarına yerleştirilen kamera, spektrometre, radyometre, fotometre, mikrometre ve diğer özel araçlarla galaksileri, yıldızları, yıldız sistemlerini, Güneş'i, gezegenleri, uyduları ve gökle ilgili diğer olguları gözlemlemek.
- Gök cisimlerinin boyutlarını, kültürlerini, şekillerini, yapılarını, parlaklıklarını ve hareketlerini incelemek, göreceli durumlarını hesaplamak.
- Gezegenler ile Ay ve Güneş'in Dünya'ya göre durumlarını gösteren zaman tablolarını matematiksel olarak hesaplamak.
- Evreni, yıldız sistemlerini, yıldızların yapısını ve gelişmesini, uzay ve zaman arasındaki ilişkileri ve gök cisimlerinin hareketlerini teorik olarak incelemek.
- Güneş ve yıldız sistemlerinde meydana gelen değişiklikleri dürbünlü fotoğraf makinesiyle görüntülemek.
- Güneş'teki patlamaları ve bunların şiddetini saptamak.
- Astrograf aracılığıyla Güneş'teki lekeleri disk üzerine işaretlemek; lekelerin dönme eksenine göre enlem ve boylamını ölçmek ve lekeleri gruplandırmak.
- Elde edilen veri veya gözlem sonuçlarını bilgisayara yüklemek ve sonuçları belirli sürelerde uluslararası güneş verileri toplama merkezine göndermek.
- Bilimsel araştırmalarda kullanmak üzere fotoelektrik fotometreyle yıldızların ışık değişimlerini incelemek.
- Astronomik gözlemler sonucunda elde edilen bilgileri kuramsal çalışmalar yardımıyla analiz etmek.
- Kuramsal modelleri yeni gözlemlerle denetlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Astronomların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Aynalı ve mercekli teleskoplar
- Mikrometreler
- Spektroskoplar
- Radyometre ve radyo teleskoplar
- Bolometreler
- Radyasyon kaydedici cihazlar
- Astrograflar
- Kameralar
- Dürbünlü fotoğraf makineleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Astronom olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Analitik düşünme yeteneğine sahip olmak
- Fizik ve astronomi konularına ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Dikkatini uzun süre belli bir noktada yoğunlaştırabilmek
- Çok küçük ayrıntıları algılayabilmek
- Doğa olaylarını derinlemesine incelemekten hoşlanmak
- Meraklı ve sabırlı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Astronomlar gözlemevlerinde ve üniversitelerde öğretim elemanı olarak görev yaparlar. Gözlemevlerinde ortam sessiz ve düzenlidir. Astronomlar gece gözlem yapmak için nöbet tutmak durumunda kalabilirler.
Eğitimin verildiği yerler
Astronomi eğitimi, üniversitelerin Fen Fakültelerine bağlı Astronomi ve Uzay Bilimleri bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Astronomi eğitimine giriş için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Lineer Cebir
- Diferansiyel Denklemler
- Küresel Astronomi
- Kısmi Türevli Denklemler
- Astrofizik
- Genel Astronomi
- Gözlem Araçları
- Elektromanyetik Dalgalar
- Çağdaş Programlama
- Güneş Sistemi
- Kozmoloji
- Yıldız Evriminin Son Safhaları
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Astronomlar, astronomi bölümü bulunan fakültelerde araştırma görevlisi olarak akademik kariyere başlayabilirler. Gözlemevlerinde astronom olarak görev alabilirler.
Diyanet İşleri Başkanlığının namaz vakitlerinin ve hicri takvimin hesaplanmasıyla ilgili biriminde astronom unvanıyla çalışabilirler. Bunun yanı sıra meteoroloji, bilgisayar programlama, matematik ve fizik konularıyla ilgili alanlarda kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel sektörde görev alabilirler.
Bu alanla ilgili eğitim görenlerin kendi alanlarında iş bulma olasılığı zayıftır. Öğrenimleriyle ilgili iş bulamayanların çoğu matematik, fizik ve bilgisayarla ilgili işlerde çalışabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Üniversitelerde öğretim üyesi olarak çalışanlar Üniversiteler Kanununa göre ücret alırlar.
Astronom olarak çalışanlar teknik hizmetler sınıfından 8. derecenin 1. kademesinden işe başlarlar.
Astronomiyle ilgili lisans eğitimi almasına rağmen astronom unvanıyla çalışmayanlar ise çalıştıkları ve yaptıkları işlere göre ücret alırlar. Sabit bir ücret tutarı kaynak dosyada belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra yüksek lisans ve doktora yapılabilir. Astronomlar araştırma görevlisi olabilir ve akademik kariyer yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Astronomi bilimi dallarından herhangi birinde uzmanlaşabilirler. Bu dallar arasında Genel Astronomi, Astrofizik ve Uzay Bilimleri yer almaktadır.
Benzer meslekler
- Fizikçi
- Matematikçi
- Uzay Mühendisi
Ek bilgiler
Astronomi bilim dalları
Güneş sistemi, yıldızlar, yıldız kümeleri, Samanyolu, diğer galaksiler, galaksi kümeleri ve bu yapılar arasına yayılmış gaz ve toz bulutları astronominin inceleme alanındaki cisimlerdir.
Kullanılan inceleme yöntemi, amaç ve konuya göre iç içe girmiş birçok dala ayrılan astronomi bilim dalları içinde en önemlileri Genel Astronomi, Astrofizik ve Uzay Bilimleridir. Pozitif bir bilim dalı olan astronominin astroloji ile ilişkisi yoktur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Çeşitli üniversitelerin katalogları
- "Türkiye'de Astronomi Çalışmaları", Prof. Dr. Osman Demircan, Bilim ve Teknik Dergisinin Kasım-Aralık 1993 sayısı
- Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Eğitim Programı
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Astronomi mesleği ve eğitimi hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Mesleğim Hayatım
- Türkiye İş Kurumu
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.