Tanım
Arama Kurtarma Elemanı; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı teşkilatı kadrolarında görevli olarak yurt içi veya dışında afet ve acil durumlar ile sivil savunma hizmetlerinde profesyonel arama ve kurtarma hizmeti veren ve insani yardım çalışmalarını yürüten kişidir.
Görevler
İş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Yurt içi ve yurt dışında meydana gelen afet ve acil durumlarda görev yapar.
- KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Maddeler) ekibi tarafından yürütülen kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer maddeler ile benzeri teknolojik kirlenmelerin tespit, teşhis ve arındırma hizmetlerine katılır.
- Kullanım sorumluluğunda olan arama ve kurtarma taşıt, araç ve gereçlerinin bakımını yaparak her an göreve hazır bulundurur.
- Arama ve kurtarma taşıt, araç ve gereçlerini kurtarır.
- Temel branş olan kentsel arama ve kurtarma dışında doğada arama ve kurtarma, suda arama ve kurtarma, köpekli arama ve kurtarma ile KBRN gibi alt branşların en az birinde uzmanlaşır.
- Olay yerinde kendisinin ve birlikte çalıştığı ekip arkadaşlarının can güvenliğini koruyacak önlemleri alır.
- Beden sağlığını korur ve geliştirir.
- Eğitim, tatbikat ve toplantı gibi çalışmalara katılır.
- Arama ve kurtarma hizmetlerinde faaliyet gösteren kurum, kuruluş ve kişilere eğitim verir.
- Olay yerinde profesyonel tıbbi desteğin olmadığı, acil müdahale gereken durumlarda sertifikası bulunması kaydıyla ilkyardım yapar.
- Ulusal ve uluslararası insani yardım faaliyetlerine katılır.
- Görevlere ilişkin belge ve rapor hazırlar.
- Başkanlıkça hazırlanacak usul ve esaslar çerçevesinde özel olarak görevlendirilmek suretiyle arama ve kurtarma alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla ilgili izleme faaliyetlerini gerçekleştirir.
- Amirlerince verilen arama ve kurtarma ile ilgili benzeri diğer görevleri yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Arama Kurtarma Elemanlarının kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli ölçüm cihazları (radyasyon, gaz ölçüm cihazı vb.)
- Temiz hava solunum sistemi
- Kişisel koruyucu donanım (eldiven, koruyucu maske, baret, kulaklık vb.)
- Ortama uygun kişisel koruyucu kıyafet (KBRN için kıyafet, balıkadam kıyafeti vb.)
- Kurtarma ekipmanları (direkten indirme ekipmanı, iniş-çıkış aleti, liberatör, makaralı kurtarma sistemleri vb.)
- Halatlı çektirme
- Plazma kesici
- Matkap
- Dairesel testere
- Hidrolik zincir testere
- Görüntülü canlı arama dedektörü
- Sismik ve akustik enkaz altı dinleme cihazı
- Tahkimat seti
- Vinç
- Sedye
- Ayaklı ikaz lambası
- Tripod ve yardımcı ekipmanları
- Hidrolik kriko
- Çoklu gaz ölçüm cihazı
- Üç boy kırıcı ve delici hilti
- Spiral taşlama
- Çeşitli kurtarma kemerleri
- Havalı korna
- Levye
- Kazma
- Kürek
- Balyoz
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Arama Kurtarma Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Empati kurabilen
- Dikkatli, temiz ve düzenli
- Sorumluluk duygusu yüksek
- Soğukkanlı
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip
- Ekip çalışmasına yatkın
- Yükseklik ve dar alanlarda kalma korkusu olmayan
- Hızlı ve doğru karar verebilen
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilen
Çalışma ortamı ve koşulları
Arama kurtarma elemanları başta kentsel arama kurtarma olmak üzere KBRN’de, su altı ve su üstünde arama kurtarma faaliyetlerini gerçekleştirirler.
Çalışma ortamları olay, kaza ve afetlerin yaşandığı yere göre değişiklik gösterir. Doğada, tünelde, enkazda, dar ve kapalı alanlarda, yüksek yerlerde ya da su altında çalışabilirler.
Çalışma saatleri esnektir ve her an acil müdahalelere hazır durumda olurlar. Her türlü coğrafyada, fiziki koşulda ve iklim şartında arama ve kurtarma görevini yapmaya, her türlü vasıta ile seyahat etmeye hazır bulunurlar.
Meydana gelen afet ve acil durumlara göre özel koruyucu kıyafet giyerler. Yaralanma, donma, kimyasal maddelere maruz kalma ve bulaşıcı hastalıklara yakalanma riskleri vardır.
Eğitimin verildiği yerler
Arama Kurtarma Elemanı mesleğinin eğitimi, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından meslek lisesi mezunları alınarak hizmet içi eğitimle verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğe giriş için kaynak dosyada belirtilen koşullar şunlardır:
- Meslek lisesi mezunu olmak
- Ön lisans düzeyinde başvuran adaylar için mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olmak kaydıyla, ön lisans düzeyinde öğretim veren kurumların “Acil Durum ve Afet Yönetimi” veya “Sivil Savunma ve İtfaiyecilik” programları ile bunlara denkliği kabul edilen programlardan mezun olmak
- KPSS sınavından yeterli puanı almış olmak
- Uygulamalı ve sözlü sınavlardan yeterli puanı almış olmak
- 30 yaşından gün almamış olmak
- Belirli boy ve kiloda olmak
- En az B sınıfı sürücü ehliyetine sahip olmak
- Fiziksel, ruhsal, görsel ve işitsel engeli olmamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin hizmet içi eğitimleri teorik ve uygulamalı eğitim olmak üzere toplam 37 gündür.
Temel arama kurtarma eğitimleri kapsamında şu konular yer almaktadır:
- İlkyardım
- Kentsel arama kurtarma
- KBRN (kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer maddeler)
- Trafik kazalarında kurtarma
- Doğada arama kurtarma
- Harita, pusula ve GPS eğitimleri
- Kuyuda arama kurtarma
- Dağcılık eğitimi
Branşlaşma için temel eğitimin kapsamındaki bölümlerde bir yıl boyunca 40 gün süren eğitimler alınarak uzmanlaşmaya gidilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimlerini tamamlayanlara sertifika verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Arama kurtarma elemanları aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
- Jandarma Komutanlığına bağlı Jandarma Arama Kurtarma (JAK) birimleri
- Özel sektörde alan ile ilgili faaliyet gösteren kuruluşlar
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince aylık ücret verilir.
Eğitim sonrası
- Kamuda göreve başlanıldığında alınan ücret, 657 sayılı kanuna tabi çalışan devlet memuru maaşı kadardır.
- Özel sektörde ise asgari ücretin biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğü, kişinin tecrübesi, bilgisi, yeteneği, çalışma kapasitesi ve sektörün ücret düzeyine göre artış ve değişkenlik göstermektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Arama Kurtarma Elemanı mesleğiyle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- İtfaiyeci
- Acil Yardım ve Afet Yöneticisi
- İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı
Ek bilgiler
Arama-kurtarma; herhangi bir doğal ya da insan kaynaklı acil durum veya afet esnasında, acil yardıma ihtiyacı olan kimselerin yerini tespit etme, gerekirse ilk yardım uygulama ve daha kapsamlı yardım alabilecekleri güvenli bir yere nakletme faaliyetleridir.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Arama Kurtarma Personeli (Seviye 5) 15UMS0501-5 / 11.11.2015 /00 Ulusal Meslek Standardı
- www.ankaraafad.gov.tr / www.istanbulafad.gov.tr
- Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- Mesleki Yeterlilik Kurumu web sayfası: www.myk.gov.tr
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri/Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.