Tanım
Ağaç Oymacısı/Ahşap Oymacısı, ağaç üzerinde tasarlanan model veya şekilleri özel kesici aletlerle oyma tekniğine uygun olarak işleyerek ağaca şekil veren kişidir.
Görevler
Ağaç Oymacısı/Ahşap Oymacısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Tasarımı yapılan işler için araç-gereç listesini hazırlar, sipariş verir ve satın alır.
- Sağlanan malzemeyi uygun bir şekilde yerleştirir.
- Yapılacak işlemleri gösteren resim veya çizimleri okur ve yorumlar.
- Ağaç üzerine çizim yapar.
- Malzemenin belirli yerlerini kesici aletlerle, oyma tekniğine uygun olarak keser.
- İşini kesme oyma (dekupe) tekniğini kullanarak yapar.
- Yüzey oymacılığı (rölyef) tekniğini kullanır.
- Alçak yüzey oymacılığı yapar.
- Derin yüzey oymacılığı yapar.
- Doğal şekil oymacılığı tekniğini kullanır.
- Bu tekniklerden birini veya birkaçını bir arada kullanabilir.
- İşlemden geçmiş malzemeler bir mobilya parçası ise parçaları siparişi veren atölyeye gönderir.
- Özel siparişleri istenilen şekilde ve sağlam olarak teslim eder.
- Gerektiğinde teslim edilen parçaların montajını yapar.
- Kullandığı makine, araç ve gereçlerin hizmete hazır halde tutulmasını sağlar.
- İş bitiminde kullanılan araçların bakımını yapar.
- Gerektiğinde basit arızaları onarır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ağaç oyma makineleri:
- Dekupaj makineleri
- El oyma makineleri ve bıçakları
- Oyma-kopya makineleri
- Oyma kalemleri
- Rendeleme aletleri:
- Rendeler
- Düztabanlar
- Planyalar
- Testereler
- Çekiç, tokmak, kerpeten ve tornavida
- Eğe, törpü ve sistre
- Ölçme, markalama ve kontrol aletleri
- Teknik resim araç ve gereçleri
- Çeşitli malzemeler:
- Ağaç
- Tutkal
- Çivi
- Zımpara
- Vida ve gereçler
- Boya
- Vernik
- Cila
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ağaç Oymacısı/Ahşap Oymacısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Parçalar arasındaki ilişkileri görebilmek
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak
- El becerisine sahip olmak
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- Makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
- Ayrıntılara dikkat edebilmek
- Sabırlı ve dikkatli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Ağaç Oymacısı/Ahşap Oymacısı atölyelerde çalışır. Çalışma sırasında genellikle güç pozisyonlarda bulunur; ağaçların taşınması ve kaldırılması gibi faaliyetleri de yapar.
Çalışma ortamı çok gürültülü, tozlu ve kirlidir. Çalışanlar, az da olsa makine kazası, elektrik çarpması ve kesilme gibi iş tehlikelerine maruz kalabilir.
Çalışma saatleri düzenlidir. Tam gün ve hafta sonu çalışma yapılabilir. Meslek çalışanı iş sırasında çıraklarla, mobilyacılarla ve meslektaşlarıyla iletişim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin “Mobilya ve İç Mekân Tasarımı” alanının “Mobilya Süsleme Sanatları” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu durumda olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre gerektiğinde bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşveren ile çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma
Mesleğin çalışma alanı daha çok özel sektör işletmeleridir. Başlıca çalışma yerleri şunlardır:
- Mobilya imal eden atölyeler
- Ağaç oymacılığı üzerine çalışan atölyeler
- Hediyelik eşya imal eden işyerleri
Ağaç oymacılığı alanında yetişmiş kişiler için istihdam alanları oldukça sınırlıdır. Birçok atölyenin başka alanlara kayması veya kapanması nedeniyle bir yandan yeni eleman yetişmemekte, diğer yandan yetişmiş eleman isteği pek olmamaktadır.
Üretim artmadığı ve piyasa canlanmadığı için atölyeler mevcut kadrolarını koruyarak varlıklarını sürdürmektedir.
Ağaç oymacılığı mesleği teknolojik gelişmelerin sonucunda eski önemini yitirmiştir. Bunun en önemli nedeni, el emeğiyle üretilen malların makinelerle yapılan seri üretim karşısında rekabet şansının kalmamasıdır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Kanun çerçevesinde “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i.
- Aday çırak ve çırağa, yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine, asgari ücretin yüzde 50’si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Ağaç Oymacısı/Ahşap Oymacısı olarak çalışanlar bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Mobilyacı
- Doğramacı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada “Ek Bilgiler” başlığı altında ayrıca bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Çıraklık Eğitimi Program Kitapçığı
- “Ağaç Oymacılığı Çıraklık ve Kalfalık Eğitim Programı”, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Çıraklık Eğitimi Genel Müdürlüğü, Ankara, 1993
- “Türk Meslekler Sözlüğü”, TİK Genel Müdürlüğü, Ankara, 1983
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.