Tanım
İstatistikçi; toplumsal, ekonomik, kültürel ve bilimsel olgu ve olaylarla ilgili bilgileri derleyen, derlediği bilgileri istatistik tekniklerini kullanarak yorumlayan ve sayısal olarak ifade eden kişidir. İstatistikçi ayrıca karar vericiye öneriler sunar.
Görevler
İstatistikçi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Hangi alanda ve hangi konuda bilgi toplayacağını belirler.
- Konuyla ilgili deney düzenini ve örnekleme planını hazırlar.
- İstenen bilgiyi almayı sağlayacak soru listesi, yani anket, hazırlar.
- Anketin uygulanacağı grubun niteliklerini ve sayısını belirler.
- Anketi uygulayacak kişileri eğitir.
- Toplanan bilgilerin uygun yöntemlerle bilgisayara yüklenmesini sağlar.
- Bilgileri sınıflandırır ve aralarındaki ilişkileri belirler.
- Küçük bir gruptan elde edilen bilgilerin daha geniş gruplarda ne ölçüde geçerli olduğu konusunda tahminlerde bulunur ve testler yapar.
- Bilgileri tablolara işler.
- Bilgilerin etkili biçimde sunulması için grafikler hazırlar.
- Değişik bilgi toplama yöntemleri önerir ve geliştirir.
- Mevcut ve başkaları tarafından toplanan bilgilerin sınıflandırılması, çözümlenmesi ve yorumlanması aşamalarında görev yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İstatistikçilerin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- İstatistiksel paket programları
- MS Office programları
- Hesap makinesi
- İstatistik tablo ve cetvelleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İstatistikçi olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematiksel kavramlarla düşünebilmek
- Problem çözebilmek
- Soyut düşünme yeteneğine sahip olmak
- Derinlemesine araştırmaya meraklı olmak
- Dikkatli ve sabırlı olmak
- Ayrıntılarla uğraşmaktan hoşlanmak
Çalışma ortamı ve koşulları
İstatistikçiler genellikle büroda, bilgisayar başında çalışırlar. Bilgi toplama aşamasında zaman zaman alan çalışması yaparlar.
Çalışma saatleri düzenlidir; ancak işin niteliğine ve koşullarına göre değişkenlik gösterebilir. Çalışırken birinci derecede verilerle, özel anlamı olan sayılarla ve sembollerle uğraşırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, çeşitli üniversitelere bağlı Fen-Edebiyat fakültelerinin İstatistik bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim önlisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde İstatistik lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Olasılık ve İstatistik
- İleri Analiz
- Sayısal Analiz
- Optimizasyon
- Küresel Bilgi Analizleri
- Ekonometri
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İstatistikçiler aşağıdaki kurum ve kuruluşlarda çalışabilirler:
- Hastanelerin istatistik büroları
- Türkiye İstatistik Kurumu
- Kalkınma Bakanlığı
- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)
- Türk Standardları Enstitüsü (TSE)
- Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ)
- Bankalar
- Emniyet Teşkilatı
- Kamu kuruluşlarının araştırma ve bilgisayar birimleri
- Üniversitelerin İstatistik bölümleri
- Piyasa ve kamuoyu araştırma şirketleri
İstatistik mesleği günlük yaşantı ve birçok bilim dalı ile iç içedir. Teknolojik gelişmeyle birlikte biyoloji, işletmecilik, demografi, ekonomi, mühendislik, sağlık, sigortacılık, pazarlama ve tüketim araştırması, tıp, yöneylem araştırması, psikoloji, sosyal bilimler ve kalite kontrol alanlarında istatistik bilgisine ve istatistikçiye duyulan gereksinim artmaktadır.
Antropoloji, arkeoloji, kütüphanecilik, hukuk ve politika alanlarında da bilgisayar sistemlerinin bileşenlerinin ve programların geliştirilmesinde istatistikçiler rollerini genişletmektedir.
İstatistikçiler, eğitimleri sırasında teorik istatistik bilgilerinin yanı sıra uygulamalı istatistik ve bilgisayar programlama dersleri de aldıkları için geniş çalışma alanlarına sahiptir. Bilgisayar programcısı olarak çalışabilecekleri gibi analiz yapan planlama ünitelerinde, kalite kontrol birimlerinde, üretim kontrolü aşamalarında, teknolojik gelişme çalışmalarında veya tarımla ilgili sektörlerde deney düzenleyicisi olarak görev alabilirler.
Gelecekte yasal değişiklikler sonucunda kamu kurumları dışında istatistiki bilgi toplayan ve değerlendiren özel şirket ve danışmanlık bürolarının açılmasına izin verilmesi gündeme gelebilir.
Çalışmalarda bilgisayar kullanımının yaygınlaştırılması ve bilgisayarların fonksiyonlarının artması, meslekte kullanılan yöntemlerde değişikliğe neden olabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitimin tamamlanmasından sonra kamu kurum ve kuruluşlarında teknik hizmetler sınıfında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre ilk defa göreve başlayanlar teknik eleman olarak 8. derecenin 1. kademesinden maaş alırlar.
Özel kuruluşlarda ücret; işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre değişir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
İstatistik mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İstatistikçiler aşağıdaki alanlarda uzmanlaşabilirler:
- Matematiksel istatistik
- Uygulamalı istatistik
- Yöneylem araştırması
- Bilgi sistemleri
- Aktüerya
- Sigortacılık
İş hayatında ilerleme
Mesleki eğitimini tamamlayan istatistikçiler kamu sektöründe görev alırlarsa çeşitli kademelere yükselebilirler. Bu kademeler arasında şef ve müdürlük gibi görevler bulunmaktadır.
Benzer meslekler
- Matematikçi
- Sistem Analisti
Ek bilgiler
Matematiksel İstatistikçi
Matematiksel istatistikçi, istatistik biliminin matematiksel temelindeki araştırmaları yürütür ve istatistiki çalışmaların metodunu belirler. İleriye dönük ekonomik ve istatistiki matematiksel hesaplamalar yapar.
Herhangi bir konu üzerinde meydana gelmiş veya gelmesi muhtemel problemlerin çözümü için araştırma tekliflerini değerlendirir, olayları inceler ve sebep-sonuç ilişkilerini ortaya koyarak ortalama eğilimler üzerinde çalışır. Olasılık, sonuç, varyans ve diğer matematiksel teorileri ispatlar; yeni istatistiksel metodolojiyi test eder ve düzenlemelerde bulunur.
Derlediği bilgiler ışığında yöntem belirler, bilgileri genelleştirir ve teknik esaslara bağlar. Anket ve analiz çalışmalarında kullanılacak formların tasarımını yapar, çok amaçlı sorular hazırlar, yapılacak çalışmaların mali yükünü hesaplar ve çalışmalarda kullanılacak adam-saatini tespit eder.
Uygulamalı İstatistikçi
Uygulamalı istatistikçi, çeşitli konularda yorumlar yapmak için istatistiksel araştırmaları planlar, yürütür ve geliştirir. Elde edilen istatistiki verileri değerlendirir.
Araştırma yapacağı konuyu ve amacı belirler, örnek araştırmaları ve diğer istatistiki araştırmaları yönetir. Konunun nesnel şartlarını inceler; çeşitli dönem ve ortamlardaki değişken, sabit verileri ve göstergeleri tespit eder.
Tespit ettiği verilere dayanarak anket formu düzenler. Anketlerden ve çeşitli kaynaklardan sağladığı bilgileri tablolara döker, veriyi analiz eder ve çözümler. Sonuçları grafik, şema, rapor ve kullanıcılarca bilinen diğer uygun biçimlerde hazırlayarak kullanıma sunar.
Uygulamalı istatistikçiler veri toplama, işleme, değerlendirme ve analizinde aşağıdaki alanlardaki istatistiksel uygulamalarda uzmanlaşabilirler:
- Biyoloji
- Tarım
- Demografi
- Sağlık
- Eğitim
- Fizik bilimi
- Mühendislik
- Ekonomi
- Maliye
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.