Tanım
Gümrük İşletmecisi; uluslararası ticaret ve gümrük alanında, gümrük mevzuatı ve uygulamaları ile ürün denetimi, ürün süreç yönetimi ve bürokratik yönetim alanlarında kamu ve özel sektörde dış alım-satım konularında çalışan kişidir.
Görevler
- Kara, deniz, hava ve demiryolu ile taşınan eşyanın ithalat, ihracat, depolama ve transit gümrük işlemlerini gümrük kanun ve yönetmeliklerine uygun olarak yapar.
- Kaçakçılığı önlemek, izlemek ve araştırmak için gerekli tedbirleri alır ve yasal işlemleri yapar.
- Dış ticaretle uğraşan firmalar adına veya gümrük müşavirlik firmalarında, dış ticaret mevzuatının gerektirdiği izin, teşvik ve kredi uygulamaları gibi işlemlerin yapılmasını ve yürütülmesini sağlar; verileri analiz eder.
- Gümrüğe ait ekonomik, ticari ve mali konular hakkındaki uygulamaları yürütür. Bu kapsamda ticaret, ödeme anlaşmaları, Dış Ticaret Rejimi ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve tebliğlerin gümrüğe ilişkin hükümleri dahil diğer mevzuatla ilgili işlemleri yapar.
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Bilgisayar ve benzeri teknolojik cihazlar
- Her çeşit büro aleti
- Ordino
- Özel beyan formu
- Dış ticarette kullanılan vesaik
- Manifesto
- Beyannameler
- İrsaliye ve benzeri belgeler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Gümrük İşletmecisi olmak isteyenlerin:
- İstatistik, hukuk, sosyal bilimler ve uluslararası ticaret alanlarına ilgili ve bu alanlarda başarılı
- Dürüst, güvenilir, dikkatli ve sabırlı
- Hızlı ve sağlıklı kararlar verebilen
- Kişilerle iyi iletişim kurabilen
- Yenilikleri takip eden
- Analiz yapma ve değerlendirme yönü kuvvetli
- Değişiklikleri takip eden ve hızla uyum sağlayabilen
kimseler olmaları gerekmektedir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Gümrük İşletmecileri genellikle büro ortamında ve çoğu zaman masa başında çalışır. Çalışma ortamı çoğunlukla gürültüsüz, sessiz, düzenli ve kapalı alanlardır. Bazen sahada ve açık alanlarda çalışmak da gerekebilir.
Gümrük İşletmecisi; dış ticaretin her alanındaki ilgili kişilerle, ithalat ve ihracatçılarla, uluslararası taşımacılık ve lojistik yönetimi faaliyetlerinde bulunan firmalarla, depolama konusunda çalışanlarla, meslektaşlarıyla ve çalıştığı yerdeki diğer elemanlarla iletişim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, çeşitli üniversitelerin Gümrük İşletme bölümünde verilmektedir.
Meslek eğitimine giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı (YKS) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
gerekir.
Meslek yüksekokulları ile açık öğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Gümrük İşletme lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitimin başlıca amacı, gümrüklerde çalışacak ve gümrük mevzuatı bilgisine sahip teknik elemanlar ile sanayici firmaların dış ticaret ve lojistik departmanlarında çalışacak personel yetiştirmektir.
Eğitim kapsamında öğrencilere aşağıdaki derslerin yanında bilgisayar dersleri de verilir:
- Gümrük mevzuatı
- Türk dış ticaret rejimi
- Uluslararası taşıma ve depolama
- Gümrük vergi tarife cetveli
- Kaçakçılığın önlenmesi ve izlenmesi
- İhracat ve ithalat yönetimi
- Vergi sistemi
Mesleğin eğitimi meslek dersleri ağırlıklı verilmektedir. Ayrıca eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gümrük İşletme bölümünden mezun olanların ana çalışma alanları gümrüklerdir. Mezunlar özel sektörde aşağıdaki alanlarda çalışabilir:
- Gümrük müşavirliği ve bu yönde danışmanlık veren gümrükleme firmaları
- Uluslararası lojistikle ilgili firmaların gümrük bölümleri
- Kara, deniz ve havayolu taşımacılığı ile ilgili firmalar
- İthalat ve ihracat yapan firmaların dış ticaret, lojistik ve gümrük bölümleri
Kamu sektöründe çalışmak isteyenler, ilgili sınavlarda başarılı olmaları kaydıyla Ticaret Bakanlığına bağlı kurumlarda görev alabilir. Onay servisinde, muayene servisinde veya hukuk birimlerinde çalışmaları mümkündür.
Gümrük müşavirliği ve gümrük müşavir yardımcılığı sınavlarına hazırlanarak gümrük müşaviri olabilir ve bağımsız çalışmayı seçebilirler. Ayrıca gümrük müşavirliği firmalarında da çalışabilirler.
Mezunlar kendi işyerlerini kurarak gümrük, dış ticaret ve lojistik konularında danışmanlık hizmeti verebilirler.
Gümrük İşletme bölümünden mezun olanlar, çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda aşağıdaki unvanlarla görev yapabilir:
- Gümrük Müşaviri
- Kambiyo Görevlisi
- Gümrük Müfettişi
- Sigortacı
- Dış Ticaret Uzmanı
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Yükseköğrenimleri süresince öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun sağladığı kredi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Staj dönemlerinde öğrencilere, işletmelerce uygun görülmesi halinde ödenek verilebilir.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç; çalışılan kurumun statüsüne, çalışma süresine ve üstlenilen sorumluluk derecesine göre değişir. Özel ticari işletmelerde çalışanların ortalama maaşı asgari ücretin 2-3 katı kadar olmaktadır.
Kamu sektöründe çalışanların ücret düzeyi 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa göre belirlenmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Bu bölümden mezun olan adaylar alanlarında yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doçent ve profesör gibi unvanlarla öğretim üyesi olarak görev yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
- Gümrük İşletmecileri, gümrük müşavirliği sınavlarında başarılı oldukları takdirde gümrük müşavir yardımcısı veya gümrük müşaviri olabilirler.
- Kamu sektöründe işe başlayanlar, gerekli şartları taşıdıkları ve yapılacak sınavlarda başarılı oldukları takdirde yönetici pozisyonuna geçebilirler.
- Özel sektörde ithalat ve ihracat firmalarında çalışanlar, tecrübe ve deneyimlerine göre yönetici olabilirler.
- Gümrük komisyoncusu yanında çalışanlar, sınavlarda başarılı olmak kaydıyla Gümrük Komisyoncusu olabilirler.
Benzer meslekler
- Gümrük müfettişi
- Gümrük işletme uzmanı
- Dış Ticaret uzmanı
- Lojistik uzmanı
- Gümrük Müşaviri
- Gümrükleme Aracısı
- Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri
Ek bilgiler
Denklik ve eşdeğerlilik
Gümrük İşletme Bölümü mezunlarının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının kararıyla İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarının başvurduğu yerlere başvuru yapabileceklerine ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarına tanınan haklardan yararlanabileceklerine karar verilmiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- İlgili eğitim kurumları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.