Tanım
Ev ekonomisti, özellikle kırsal yörelerde ailelerin ekonomik düzeylerini yükseltmek ve yaşayışlarını iyileştirmek amacıyla mevcut kaynaklarını, örneğin para ve zamanı, daha verimli kullanmaları konusunda bireyleri eğiten kişidir.
Görevler
Ev ekonomistinin görevleri şunlardır:
- Çalışma yapacağı köyün ve bulunduğu bölgenin kültürel, ekonomik ve sosyal durumu hakkında ön araştırmalar yapmak.
- Köy kadınlarının ihtiyaçlarını ve ilgilerini çeken konuları saptayarak bu doğrultuda çalışma programları hazırlamak.
- Çalışma programları dâhilinde bireysel ve grup çalışmaları yapmak.
- Bireysel çalışma kapsamında ev ziyaretleri, telefon konuşmaları ve mektup yazma gibi yöntemleri uygulamak.
- Grup çalışmaları kapsamında konferans düzenlemek, film, slayt ve video gösterileri yapmak.
- Köy kadınlarına ev idaresi, beslenme, gıda koruması, çocuk bakımı, aile sağlığı ve giyim gibi konularda tavsiyelerde bulunmak.
- Sahip olunan kaynak ve imkânların daha iyi değerlendirilmesi yönünde eğitici bilgiler vermek.
- Toplum kalkınmasına, halk sağlığına ve tüketicinin korunmasına yönelik araştırmalar yapmak.
- Boş zamanları değerlendirmek ve yan geliri artırmak amacıyla köyde bulunan ham maddeye dayalı el sanatları hakkında bilgi vermek.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Görsel araçlar: TV, video, tepegöz, sinema filmi ve slayt.
- Afiş, broşür, pazen tahtası, kara tahta, tablo, maket ve fotoğraf gibi eğitim araçları.
- El becerilerine yönelik örnek ürünler.
- Bilgisayar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ev ekonomisti olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları beklenir:
- Başkalarını etkileme gücü.
- Başkalarının duygu, düşünce ve ihtiyaçlarını anlama gücü.
- Başkalarına yardım etme isteği.
- Yaratıcı kişilik özelliği.
Çalışma ortamı ve koşulları
Ev ekonomistleri zaman zaman kırsal bölgelerdeki köy evlerinde görev yapar. Bu nedenle devamlı seyahat etmeleri gerekir.
Çalışmalarında birinci derecede insanlarla etkileşim hâlinde olan ev ekonomistleri, konuşarak ve bir şeyler yapıp göstererek özellikle kadınları işlerinde daha iyi yöntemler denemeye ikna etmeye çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi üniversitelerin Ev Ekonomisi Yüksekokullarında veriliyordu. Programın adının “Aile ve Tüketici Bilimleri” olarak değiştirilmesi nedeniyle “Ev Ekonomisi” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu nedenle eğitim bölümünde yer alan bilgiler, “Ev Ekonomisi” bölümü eğitiminin verildiği zamandaki araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- ÖSYS Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde “Ev Ekonomisi” lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Eğitim süresince meslek dersleri ağırlıklı olarak alınır.
- Ev ekonomisi programının amacı; ailenin tüm kaynaklarını rasyonel ve ekonomik olarak kullanabilecek, çağdaş yaşamda ailenin fonksiyonlarını yüklenen kurumlarda çalışabilecek teknik bilgi ve becerilere sahip elemanlar yetiştirmektir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Ev Ekonomisi” lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Ülkemizde nüfusun büyük çoğunluğunu kırsal kesimde yaşayan köylü ve çiftçi aileleri oluşturmaktadır. Toplam kadın nüfusunun dörtte üçünü köylü ve çiftçi kadınlarının oluşturduğu göz önüne alındığında, kırsal kesimin sosyo-ekonomik yönden gelişmesinin ülke kalkınmasına etkisi olduğu belirtilmektedir.
Köylü ve çiftçi ailesinin yaşayışını düzenleme ve hayat seviyesini yükseltmeye yardım etmek, kırsal kesimde yaşayan kadına bilgi ve teknik öğretmek, bilgi ve becerilerini geliştirmek ve davranışlarını olumlu yönde değiştirmek için okul dışı eğitim ve öğretim yöntemleriyle yardım etmek ağırlıklı olarak ev ekonomistlerine ve ev ekonomisi teknisyenlerine düşmektedir.
Bu nedenle günümüzde ve gelecekte ev ekonomistlerine ve ev ekonomisi teknisyenlerine olan ihtiyacın sürekli olacağı belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
- Üniversite eğitimi olduğu için eğitim sırasında herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
- İsteyen öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından fakültelerin normal süresi boyunca her ay verilen, faizsiz ve mecburi hizmet yükümlülüğü bulunmayan öğrenim kredisinden yararlanabilir.
- Öğrenciler, kurumun yurtlarında barınma ihtiyaçlarını giderebilir.
- Vakıfların, kamu ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan isteyen ve durumu uygun olan öğrenciler yararlanabilir.
Eğitim sonrası
- Kamu kuruluşlarında görev alan yeni mezun meslek elemanı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre 9. derecenin 1. kademesinden aylıkla göreve başlatılır.
- Görevin yürütülmesi için köylere gidildiğinde günlük harcırah ödenmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Ev ekonomistleri üniversitelerde yüksek lisans ve doktora çalışmalarını tamamlayarak yardımcı doçent, doçent ve profesör olarak akademik kariyerlerini ilerletebilir.
İş hayatında ilerleme
Ev ekonomisti olarak kamu kuruluşlarında görev alan kişi, idari kadroda yönetici olabilir.
Benzer meslekler
- Sosyal çalışmacı.
Ek bilgiler
Ev ekonomistlerinin görevleri kapsamında:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Beslenme Eğitimi Seminer Notları, T.C. Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı İzmir İl Müdürlüğü, 1988, İzmir.
- Ankara Üniversitesi Kataloğu, 1983-1984, Ankara, 1984.
- Tarım İl Müdürlüğü, İzmir.
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi, 2000.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.